Pyetja:

A konsiderohet betim shprehja qė pėrdorin shumė njerėz, p.sh. “jo tybe”?


Pėrgjigjja:

   Falėnderimet i takojnė Allahut, paqja dhe bekimet e Tij qofshin mbi tė Dėrguarin e Tij Muhamed, mbi familjen e tij, mbi shokėt e tij dhe mbi tė gjithė ata qė ndjekin rrugėn e tij deri nė Ditėn e Gjykimit.
   Nuk jemi shumė tė sigurt se nga rrjedh kjo fjalė, por mendojmė se origjinėn e ka prej fjalės “teube”, qė nėnkupton pendim dhe keqardhje pėr ndonjė gjė. Ajo qė na shtyn tė besojmė se rrjedh nga kjo fjalė ėshtė se nė disa rajone pėrdoret sė bashku me kėtė fjalė edhe shtesa “tybe istikfa (istigfar)”, apo “tybe estagfirullah”. Fjala “istigfar” do tė thotė kėrkim faljeje. Nė esencė, tė dyja kėto shprehje (tevbe dhe istigfar) pėrdorėn kur kėrkojmė pendim dhe falje nga Allahu i Lartėsuar pėr ndonjė tė keqe qė kemi bėrė.
   Ndėrsa pėr pėrdorimin qė ėshtė pėrhapur nė gjuhėn shqipe, Allahu e di mė sė miri, mendojmė se kjo shprehje thuhet nė rast tė dėgjimit tė ndonjė fjale tė keqe apo nėse nga ne kėrkohet tė veprojmė ndonjė gjė tė padėshiruar, qoftė mėkat apo vepėr tė ulėt, nga e cila denoncohemi dhe themi kėtė shprehje “jo tybe”, qė nėnkupton kėrkim pendimi paraprakisht edhe pa e vepruar atė vepėr ose sqarim ndaj bashkėfolėsit se nuk do ta bėjmė atė vepėr kurrė.
   Mund tė themi se kjo shprehje ėshtė e njėjtė me shprehjen “Hasha lil-lah” qė pėrdoret nė gjuhėn arabe dhe ka kuptimin “Qoftė i pastėr Allahu”, ose “Allahu na ruajttė”, kur dėgjojmė nga dikush ndonjė gjė tė papranuar apo kur supozohet diēka jo e drejtė. Kėshtu, kjo shprehje “Hasha lil-lah” ėshtė pėrdorur nė ngjarjen e Jusufit alejhi selam me gruan e cila tentoi ta joshte atė qė tė bėnte mėkat dhe kur nė fund u zbulua se kush kishte faj nė atė ngjarje, Allahu i Lartėsuar thotė:

"قال ما خطبكن اذ راودتن يوسف عن نفسه قلن حاش لله ما علمنا عليه من سوء قالت امراة العزيز الان حصحص الحق انا راودته عن نفسه وانه لمن الصادقين"

   “Ai (mbreti) tha: “Ēka ishte puna juaj kur ju vetė e dėshiruat (iu vėrsulėt) Jusufin?” Ato thanė: “Zoti na ruajttė, ne nuk dimė ndaj tij asnjė tė keqe!” Gruaja e ministrit tha: “Tash doli nė shesh e vėrteta, e unė iu vėrsula atij me dashuri, e ai ėshtė nga tė drejtit!” (Jusuf, 51)
   Edhe pėr kėtė shprehje nė gjuhėn arabe “Hasha lil-lah” ka disa qė mendojnė se ėshtė betim, por nė fakt nuk ėshtė betim.
Ndoshta ėshtė i nevojshėm tė pėrmendet fakti se disa supozojnė se shprehja “tybe” vjen nga fjala “tyrbe”, por kjo ėshtė e largėt dhe nuk ėshtė e saktė.
   Duke pasur parasysh kėto qė u thanė, mund tė pėrfundojmė se shprehja “tybe” nuk ėshtė betim dhe nuk ėshtė e saktė tė trajtohet si betim, edhe pse ndoshta dikush e mendon se ėshtė, por kjo ėshtė gabim. Betimi kryesisht ne Islam mund tė ndahet nė dy lloje:

1. Betim i ndaluar: betimi nė krijesat e Allahut.
2. Betim i lejuar: betimi nė emrat dhe cilėsitė e Allahut.

   Shprehja “tybe” nuk hyn as nė llojin e parė e as nė llojin e dytė, prandaj nuk ėshtė e drejtė tė konsiderohet betim, Allahu e di mė sė miri!
 

Alaudin Abazi
23.5.2008