Hytbe

Shkencore
Urtėsi

Ėndėrrat

Ligjėrata

Ilahi

Faqja juaj

Faqja kryesore

Kuran

Hadith
Akide

Fikh

Tefsir

Tema

Pyetje

 

www.albislam.com
 
www.fjalaebukur.com
 
www.ankebut.com
 
www.krenaria.com
 
www.dritaebesimit.com
 
www.audionur.com
 

 
 
 
 
 
 
 
 

Pėrgjigje ndaj pyetjeve tė shpeshta tė jomuslimanėve mbi Islamin 5

Pėrse shumica e muslimanėve janė fundamentalistė dhe terroristė?
 

Pyetja:

Pėrse shumica e muslimanėve janė fundamentalistė dhe terroristė?

Pėrgjigjja:

Kjo pyetje nė shumicėn e rasteve u drejtohet muslimanėve gjatė ndonjė debati fetar apo mbi ēėshtjet botėrore nė formė tė drejtpėrdrejtė apo tėrthorazi. Ē'ėshtė e vėrteta, tė dhėna dhe keqinterpretime tė gabuara shpesh tė shpijnė nė diskriminim dhe nė veprime tė gabuara kundėr muslimanėve. Njė shembull i kėtij lloji ėshtė fushata antimuslimane nė mediat amerikane. Mediat me tė dėgjuar pėr shpėrthimin e bombės nė Oklahoma njoftuan se pas atij shpėrthimi fshihej njė "komplot i Lindjes se Mesme'. Fajtori mė vonė ishte identifikuar dhe i takonte grupit tė Forcės sė Armatosur Amerikane. Ta analizojmė kėtė akuzė tė 'fundamentalizmit' dhe 'terrorizmit' :

1. Pėrkufizimi i fjalės 'fundamentalist'

Fundamentalist ėshtė ai person i cili pason dhe mbėshtetet nė themelet e doktrinės apo teorisė, mėsimet e sė cilės ai i ndjek.
Pėr t'u bėrė njė doktor i mirė, nga ai kėrkohet dije, duhet tė dijė se si t'i ndjekė ato mėsime dhe nė fund themelet e mjekėsisė tė dijė t’i vėrė nė praktikė. Me fjalė tė tjera, ai duhet tė jetė fundamentalist nė rrafshin e mjekėsisė. Gjithashtu edhe ai qė synon tė bėhet njė matematikan i mirė, duhet tė nxėrė dituri, tė jetė pasues i tyre dhe parimet e matematikės t'i zbatojė nė praktikė. Ai doemos duhet tė jetė fundamentalist i lėmit tė matematikės. Kėshtu duhet tė jetė edhe pėr atė qė dėshiron tė bėhet njė shkencėtar i mirė, duhet tė zotėrojė dije dhe t'i zbatojė fondamentet e shkencės. Si rrjedhojė ai duhet tė jetė fundamentalist nė fushėn e shkencės.

2. Nuk janė tė gjithė ‘fundamentalistėt’ tė njėjtė

Askush nuk mund t’i pikturojė tė gjithė fundamentalistėt me tė njėjtėn furēė. Fundamentalistėt askush nuk mund t'i klasifikojė si tė mirė apo tė kėqij. Njė ndarje apo klasifikim i ēfarėdo fundamentalisti do varej nga fusha apo veprimtaria nė tė cilėn ai ėshtė fundamentalist.
Njė hajdut fundamentalist qė shkakton dėme nė shoqėri, pa dyshim se ėshtė i padėshiruar. Nė anėn tjetėr, njė doktor fundamentalist, i sjell dobi shoqėrisė dhe pėrfiton respekt tė veēantė.

3. Ndihem krenar qė jam musliman fundamentalist

Unė jam njė musliman fundamentalist, i cili me mirėsinė e Allahut, njeh, ndjek dhe pėrpiqet mė ēdo kusht qė t'i zbatojė parimet (fondamentet) islame.
Muslimani i vėrtetė nuk turpėrohet nga tė qenėt fundamentalist. Unė jam krenar qė jam musliman parimor, sepse fondamentet e Islamit janė tė dobishme pėr njerėzimin dhe mbarė botėn. Nuk ekziston asnjė parim islam qė do tė shkaktonte dėm apo tė jetė kundėr interesave tė racave njerėzore. Shumė njerėz ushqejnė keqkuptime rreth Islamit dhe disa nga mėsimet islame i konsiderojnė si tė padrejta dhe tė gabuara. Kjo ėshtė si rezultat i njohurive jo tė bollshme dhe jokorrekte rreth Islamit.
Nėse dikush analizon mėsimet e fesė islame me seriozitet dhe pa paragjykime, ai nuk do tė mund t'i ikė faktit se Islami ėshtė plot tė mira pėr tė dy nivelet; individual dhe kolektiv.

4. Kuptimi i fjalės ‘fundamentalist’

Sipas fjalori Webster, fundamentalizmi ishte njė lėvizje nė Amerikėn protestante, e cila u ngjall nė fillim tė shekullit njėzet. Fundamentalizmi erdhi si reagim kundėr modernizmit dhe nėnvizonte pagabueshmėrinė e Biblės jo vetėm nė ēėshtjet e besimit dhe moralit, mirėpo gjithashtu edhe si dokument i vėrtetė historik. Ėshtė pohuar nė besimin e Biblės si fjalė e vėrtetė e Perėndisė. Si rrjedhojė, fundamentalizmi ishte njė fjalė e cila nė fillim qe pėrdorur pėr njė grup tė krishterėsh tė cilėt besonin se Bibla tekstualisht ishte fjalė e Perėndisė, fjalė e cila qėndron larg ēdo gabimi dhe devijimi.
Bazuar nė fjalorin e Oxfordit, 'fundamentalizėm' do tė thotė 'pohim i caktuar antik ose doktrinė fondamentale e ēdo religjioni, veēmas e Islamit. Sot kur ndonjė individ pėrdor fjalėn fundamentalist, mendja do t’i shkojė te njė musliman, i cili ėshtė terrorist.

5. Ēdo musliman duhet tė jetė terrorist

Ēdo musliman duhet tė jetė terrorist. Terrorist ėshtė ai person apo individ i cili shkakton terror. Nė ēastin kur hajduti shikon policin, ai do tė llahtariset. Pėr hajdutin polici ėshtė terrorist. Ngjashėm mė kėtė, ēdo musliman duhet tė jetė terrorist kur bėhet fjala pėr faktorėt armiqėsorė tė shoqėrisė, fjala vjen hajdutėt dhe pėrdhunuesit. Sa herė qė muslimani vėren ndonjė veprim tė tillė kundėrshoqėror, ai duhet tė tmerrohet. Ėshtė e vėrtetė se nocioni 'terrorist' nė pėrgjithėsi pėrdoret pėr personin i cili shkakton terror nė mesin e njerėzve tė rėndomtė. Mirėpo muslimani i vėrtetė duhet qė tė jetė terrorist vetėm me njerėzit selektivė, tė zgjedhurit, si pėr shembull mė ata qė janė kundėr elementeve shoqėrore e assesi karshi njerėzve tė pafajshėm e tė rėndomtė. Ē'ėshtė e vėrteta, muslimani duhet jetė burim i paqes pėr njerėzit e pafajshėm.


6. Emėrtime tė ndryshme pėr veprime tė njėjta u jepen njerėzve tė njėjtė, si: ‘terrorist’ dhe ‘patriot’

Disa luftėtarė tė lirisė se Indisė, tė cilėt nuk pranonin dhunėn dhe cenimin e tė drejtave, para arritjes se pavarėsisė nga okupatori britanik, ishin etiketuar si terroristė. Personat e njėjtė ishin lavdėruar nga qeveria e Indisė pėr tė njėjtat veprime dhe ishin pėrshėndetur si 'patriotė'. Kėshtu qė dy etiketime tė ndryshme u dhanė pėr individėt e njėjtė dhe pėr tė njėjtat qėllime. Njėra qeveri e quan atė terrorist, pėrderisa tjetra e emėron atė patriot. Ata tė cilėt besojnė se Britania ka tė drejtė legjitime pėr ta sunduar Indinė, njerėzit nė fjalė i etiketon si terroristė, pėrderisa pala tjetėr, tė cilėt kishin mendimin se Britania nuk ka tė drejtė tė sundojė Indinė, kėta njerėz i quajtėn atdhetarė dhe luftėtarė tė lirisė. Prandaj ėshtė me rėndėsi qė para se tė gjykohet ndonjė individ, duhet qė nė séancėn gjyqėsore t'i jepet dėgjimi i drejtė. Argumentet e tė dyja palėve duhen dėgjuar, ashtu siē duhen analizuar edhe rrethanat, kurse arsyet dhe qėllimet e individit duhen marrė parasysh. Atėherė personi mund tė gjykohet nė mėnyrė tė drejtė

7. Islam do tė thotė paqe

Fjala Islam rrjedh nga fjala 'selaam', qė nėnkupton paqen. Islami ėshtė fe e paqes, fondamentet e sė cilės i mėsojnė pasuesit e saj ta mirėmbajnė dhe ndihmojnė paqen kudo nė botė. Pėr kėtė arsye, ēdo musliman duhet tė jetė fundamentalist, d.m.th. ai gjithsesi duhet t'i pasojė parimet e fesė se paqes: Islamit. Ai duhet tė tregohet terrorist vetėm ndaj elementeve armiqėsore, nė mėnyrė qė ta ndihmojė paqen dhe drejtėsinė brenda njė shoqėrie.

 


Shqipėroi nga gjuha angleze: Mr. Fehim Dragusha
8.3.2009

                                                      www.klubikulturor.com