1. Ai qė hesht ėshtė shpėtimtar.
2. Pa dyshim se njeriu ėshtė nė anėn e atij qė do.
3. Besimtari pėr besimtarin ėshtė si pasqyra.
4. Nėse dėshiron sukses, sė pari pėrmirėso veten.
5. Kush e mban sekretin, zgjedhjen e pėrcakton
vetė.
6. Kur ta bėsh njė tė mirė, falėndero Allahun.
7. Mos i nėnvlerėso mėkatet.
8. Mos i humb sė koti orėt e jetės, por
shfrytėzoji me mirėsi.
9. Mos e merr njė punė qė nuk mund ta pėrfundosh.
10. Ai qė shmanget njė gjėje pėr hir tė Allahut,
Ai ia kompenson me diēka mė tė mirė.
11. Besimtari ēdo herė ėshtė nė gatishmėri.
12. I menēur ėshtė ai qė e ruan fenė duke iu
larguar haramit.
13. Duro gjatė sprovave dhe kėrko vetėm ndihmėn e
Allahut tė Lartėsuar.
14. Shpeshto pėrkujtimin e Allahut nė ēdo kohė.
15. Ki frikė dėnimin e Allahut dhe shpreso nė
faljen e Tij.
Pėrshtati: Ulvi Fejzullahu
9.5.2008
Udhėzime dhe urtėsi
Vėlla musliman!
1. Mos e shty punėn e sotme pėr nesėr.
2. Dėshiro pėr vėllanė tėnd atė qė do pėr vete.
3. Thuaj tė vėrtetėn, edhe nėse ėshtė kundėr teje.
4. Dora e Allahut ėshtė me shumicėn.
5. Vetmia ėshtė mė e dobishme sesa shoqėrimi me tė
keqin.
6. Sė pari pėrmirėso tė metat e tua e mė pas tė
metat e tė tjerėve.
7. Mos fol pa u menduar dhe mos vepro pa
planifikuar.
8. Bėhu besnik ndaj asaj qė tė ėshtė besuar dhe
mos e tradhto atė qė tė ka tradhtuar.
9. Te pėrkujdesja (vėmendja) ėshtė shpėtimi,
ndėrsa te ngutja ėshtė pendimi.
10. Bėhu ekonomizues nė ushqim, pije, veshje dhe
gjumė.
11. Fli mė herėt dhe zgjohu mė herėt.
12. Ki frikė Allahun ēdo herė, tė keqen pėrcille
me tė mirė dhe trego mirėsjellje ndaj tė tjerėve.
13. Trego kujdes pėr kufijtė e Allahut, do tė
kujdeset Allahu pėr ty.
14. Pėr ēdo gjė tė shkėlqyer (mirėsi) ka shpėrblim.
15. Fjala e mirė ėshtė mirėsi.
Pėrshtati: Ulvi Fejzullahu
25.4.2008
Porosi nga tė parėt dhe tė fundit
Ka
thėnė dijetari i njohur Muhamed ibn Uthejmin,
Allahu e mėshiroftė: Transmetohet prej Omer ibn
Hatabit se ka lėnė njė fjalė shumė shumė tė
dobishme: Kush punon njė punė e nė tė ka bereqet,
le ta vazhdojė atė.
Kjo do tė thotė se nėse njė njeri punon njė punė (vepėr),
sado tė madhe apo tė vogėl, mirėpo Allahu i ka
dhėnė bereqet (tė mira) nė atė punė, ai duhet tė
vazhdojė dhe ta punojė atė.
Ka thėnė Malik ibn Dinari: Me njė njeri qė ulesh
dhe nuk pėrfiton diēka prej tij, largohu nga ai pa
marrė parasysh se kush ėshtė.
Ka thėnė Abid Ahmed ibn Harbi: E kam adhuruar
Allahun pesėdhjetė vite e nuk kam mundur ta shijoj
ėmbėlsirėn e adhurimit pėrderisa i lashė tri gjėra:
kur lashė kėnaqėsinė e njerėzve, shijova
ėmbėlsirėn e tė shprehurit dhe tė thėnies sė hakut
(tė vėrtetės);
kur lashė shoqėrimin e njerėzve tė kėqij, gjeta
shoqėrinė e mirė edukuese;
kur lashė kėnaqėsinė e kėsaj bote, gjeta
ėmbėlsirėn e ahiretit.
Ka thėnė Ebu Derda, Allahu qoftė i kėnaqur me tė:
Kur ta kujtosh vdekjen, radhite veten prej tė
parėve.
Ka thėnė Ebu Sulejman ed-Daranij: Kush merret me
vetveten e tij nuk ka kohė tė merret me tė tjerėt.
Ka thėnė Imam Ahmed ibn Hanbeli: Nėse dėshiron qė
Allahu tė tė japė atė qė ti dėshiron, vepro atė qė
Ai kėrkon.
Ėshtė pyetur Ahmed ibn Hanbeli: Sa ėshtė larg
Arshi i Allahut prej nesh? Tha: Njė dua e
sinqertė nga njė zemėr e sinqertė!
Pėrktheu: Eroll Rexhepi
18.4.2008
Ēelėsat e sė mirės dhe tė sė keqes
Ēelėsat e sė mirės janė:
- ēelėsi i xhenetit: teuhidi (njėshmėria e
Allahut).
- ēelėsi i dashamirėsisė: besnikėria.
- ēelėsi i diturisė: pyetja.
- ēelėsi i fitores: durimi.
- ēelėsi i namazit: abdesti.
- ēelėsi i haxhit: ihrami.
- ēelėsi i suksesit: devocioni.
- ēelėsi i shtimit tė tė mirave: mirėnjohja.
- ēelėsi i dėshirave tė ahiretit: asketizmi nė
kėtė botė.
- ēelėsi i pėrgjigjes: duaja.
- ēelėsi i imanit: tė menduarit pėr krijesat e
Allahut.
- ēelėsi i jetės sė zemrave: meditimi pėr fjalėt e
Allahut dhe lėnia e gjynaheve.
- ēelėsi i riskut: istigfari dhe devotshmėria.
- ēelėsi i krenarisė: respektimi i Allahut dhe i
tė Dėrguarit tė Tij.
- ēelėsi i rahmetit: bamirėsia ndaj tė tjerėve.
Ēelėsat e sė keqes janė:
- ēelėsi i ēdo mėkati: alkooli, qė ėshtė nėna e tė
kėqijave.
- ēelėsi i amoralitetit: muzika dhe dėgjimi i saj.
- ēelėsi i privimit: pėrtacia.
- ēelėsi i hipokrizisė: gėnjeshtra.
- ēelėsi i koprracisė: lakmia.
- ēelėsi i ēdo bidati dhe humbjeje: refuzimi i
Sunetit.
- ēelėsi i ēdo tė keqeje: miqėsia e tepruar me
dynjanė.
- ēelėsi i kufrit (mosbesimit): tė gjitha llojet e
gjynaheve.
Janė tė lumtur dhe fatbardhė ata tė cilėt
posedojnė ēelėsat e sė mirės dhe e mbyllin tė
keqen, ndėrsa janė tė mjerė ata tė cilėt posedojnė
ēelėsat e sė keqes dhe e mbyllin tė mirėn.
Allahu im! Na bėj prej ēelėsambajtėsve tė sė mirės!
Pėrktheu dhe pėrshtati: Ulvi Fejzullahu
4.4.2008
Dialog me shejtanin
Njė
natė tė errėt debatoja me shejtanin e mallkuar.
Pasi dėgjova ezanin e sabahut, dėshiroja tė shkoja
nė xhami.
Mė tha: -Nata ėshtė e gjatė, pusho edhe pak.
I thashė: -Frikėsohem mos humbas farzin e sabahut.
Mė tha: -Koha ėshtė e gjatė, ke kohė mjaft.
I Thashė: -Frikėsohem se mos mė humb namazi me
xhemat.
Mė tha: -Mos e rėndo veten me ibadet.
Kur u zgjova, tashmė kishte lindur dielli.
Mė tha duke pėshpėritur: -Mos tė tė vijė keq pėr
atė qė tė iku, se dita e sotme ka kohė shumė.
U ula tė bėja dhikrin e mėngjesit, kurse ai mė
hapi idenė e fitnesit.
I thashė: -Po mė pengon nė dua.
Mė tha: -Lėre atė, nuk ėshtė mirė dikush me tė pa.
Dėshiroja t'i vijoja, mė tha: -Kėnaqu sa je akoma
i ri.
I thashė: -Nuk i dihet jetės.
Tha: -Jeta jote nuk tė ikėn.
Fillova tė mėsoja Kuran.
Tha: -Ēlodhe veten me muzikė e tupan.
I thashė: -Ajo ėshtė haram.
Tha: -Ka prej dijetarėve qė mendimin tėnd nuk e
kanė.
I thashė: -Hadithet e ndalesės tek unė janė tė
regjistruara.
Tha: -Tė gjitha janė tė trilluara.
Rrugės kaloi njė bukuroshe, unė ula shikimin.
Tha: -Ē'u bė me shikimin?
I thashė: Kjo ėshtė rrezik.
Tha: -Medito, se meditimi rreth bukurisė ėshtė
fisnik.
U nisa pėr nė Shtėpinė e Shenjtė.
Mė doli pėrpara duke mė rrejtur. Tha: -Ku po
udhėton?
I thashė: -Pėr ta bėrė umren nė Mekėn qė ndriēon.
Mė tha: -Gjithė ky rrezik nga udhėtimi pėr tė
kryer kėtė lloj obligimi, e sa e sa dyer tė hairit
janė tė rizgjimit.
I thashė: -Patjetėr nga shtimi i adhurimit dhe
pasimi.
Tha: -Nė xhenet nuk hyhet nga veprimi.
Pasi shkova tė kėshilloja, mė tha: -Mos e fut
veten nė skandal.
I thashė: -Kėshilla i bėn dobi njerėzisė.
Mė tha: -Ki frikė nga autoriteti e mendjemadhėsia,
se kjo ėshtė hipokrizi.
I thashė: -Ēmendon pėr disa persona?
Tha: -Tė pėrgjigjem, edhe pse dobėsohem.
I thashė: -Ahmed ibėn Hanbeli?
Tha: -Mė vrau me fjalėn e tij: Pasoni Sunetin dhe
Kuranin Munezzel.
I thashė: -Po Ibėn Tejmija?
Tha: -Goditjet e tij nė kokėn time janė mėrzi.
I thashė: -E Buhariu?
Tha: -Dogji shtėpinė time me librin e tij.
I Thashė: -Muhamed Ibėn Abdul Wehabi?
Tha: -Sikurse ai nuk ekziston as'hab.
I thashė: -Po Ebu Lehebi?
Tha: -Unė me tė kam pėr tu djegur.
I thashė: -E Ebu Xhehli?
Tha: E kam vėlla dhe ai ėshtė (ehėl) familjar.
I thashė: -Po Lenini?
Mė tha: -Mos u mėrzit, se nė xhehenem po e pret
Stalini
Vazhdon
Autor: Aid el Karnij
Pėrktheu: Eroll Rexhepi
28.3.2008
Llogaritja e vetvetes
Bėrja e
llogarive me vetveten ėshtė e rėndėsishme pėr
mirėmbajtjen dhe pėrtėritjen e imanit, siē thotė
Allahu xh.sh.: "O ju qė besuat, kini parasysh frikėn ndaj
Allahut dhe le tė shikojė njeriu se ēka ka bėrė
pėr nesėr." (El-Hashėr, 18)
Omer ibn Hatabi, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, ka
thėnė: "Llogariteni veten tuaj para se tė
llogariteni."
Ndėrsa El-Basriu ka thėnė: "Nuk do tė takosh
ndonjė besimtar qė tė mos e llogarisė vetveten."
Mejmun ibn Mihrani ka thėnė: "Me tė vėrtetė ata qė
i frikėsohen Allahut e llogarisin veten e tyre me
njė rigorozitet mė tė madh sesa partnerėt qė janė
koprracė nė punė."
Me tė vėrtetė mosllogaritja e vetvetes ėshtė shkak
qė njeriu tė zhytet edhe mė shumė nė mėkate. Edhe
jobesimtarėt kėnaqen me jetėn e kėsaj bote duke
mos llogaritur se njė ditė do tė dalin para
Allahut xh.sh.. Allahu xh.sh. thotė: Ata ishin
qė nuk pritnin se do tė japin llogari. (En-Nebe
27)
Ibn Kajimi thotė: "Shkatėrrimi i shpirtit vjen si
pasojė e lėnies pas dore tė vetėllogaritjes, duke
u pajtuar me kėrkesat dhe ndjekjen e epsheve.
Prandaj muslimani patjetėr duhet tė gjejė kohė pėr
tu vetmuar me vetveten dhe tė shikojė se ku
gjendet dhe ēka ka pėrgatitur pėr tė nesėrmen
(Ditėn e Gjykimit).
Pėrktheu dhe pėrshtati: Eroll Nesimi
21.3.2008
Kėshilla
e Ibėn Tejmijes ndaj nxėnėsit tė tij, Ibėn
Kajimit
Ibėn
Kajimi thotė: Derisa vazhdoja tė ngrija dhe ti
parashtroja dyshim pas dyshimi Shejhul Islamit
(Ahmed Ibėn Tejmijes), Allahu qoftė i kėnaqur me
tė, nė njė rast ai mė tha:
Mos e bėj zemrėn tėnde ndaj dyshimeve dhe
mendimeve tė padrejta si sfungjeri, qė i thith tė
gjitha gjėrat qė i kalojnė dhe pikon vetėm atė qė
thith. Por bėje zemrėn tėnde si xhami i ngurtė; i
kalojnė dyshimet vetėm sipėrfaqėsisht dhe nuk zėnė
vend nė zemėr, i sheh shumė kthjellėt dhe i
refuzon (nuk i thith) me ngurtėsinė qė ka. Nėse
nuk vepron kėshtu dhe e bėn zemrėn qė tė absorbojė
ēdo dyshim qė tė kalon, atėherė ajo bėhet
vendqėndrim dhe qendėr e dyshimeve.
Ibėn Kajimi thotė: Nė largimin e dyshimeve nuk
mbaj mend se kam pėrfituar nga diēka tjetėr mė
shumė se nga kjo kėshillė.
Pėrktheu: Alaudin Abazi
14.3.2008
Kur dijetarit i ulet vlera?
A e
dini se kur i zvogėlohet dhe i ulet vlera
dijetarit, edhe pse ai ka njė nivel tė lartė
njohurish?
Dijetari pėrjeton ulje, nėnēmim dhe vogėlsi te
njerėzit dhe tek Allahu i Lartėsuar atėherė kur
polemizon me tė pavėrtetėn; kur diturinė qė ka e
fut nė funksion pėr tė arsyetuar tė pavėrtetėn dhe
duke asgjėsuar tė vėrtetėn.
Dijetarit i ulet vlera atėherė kur njohuritė qė ka
i mobilizon pėr tė arsyetuar sjelljet e mbretėrve
dhe tė kryetarėve.
Dijetarit i ulet vlera kur me diturinė qė ka synon
tė pasurohet, qoftė nė mėnyrė jo tė sinqertė.
Dijetarit i ulet vlera kur troket nė dyert e
pushtetarėve tiranė pėr pėrfitime personale.
Dijetarit i ulet vlera atėherė kur parapėlqen
jetėn komode, kurse feja e tij, umeti i tij dhe
vėllezėrit muslimanė janė tė shtypur.
Dijetari ėshtė i vogėl atėherė kur pėrpiqet qė ti
kėnaqė njerėzit, edhe pse hidhėron Allahun.
Kėtij dijetari, sado dituri tė ketė, mund ti ulet
vlera e tė bėhet i mbledhur dhe i rrėgjuar.
Pėrktheu dhe pėrshtati: Ulvi Fejzullahu
7.3.2008
Shembuj
nė Kuran
Lexues tė nderuar, kėtu janė pėrmbledhur vetėm
disa prej shumė shembujve qė pėrmenden nė Kuran.
E lusim Allahun e Lartėsuar tė na bėjė prej
atyre qė i kuptojnė kėta shembuj!
1- O ju qė besuat, mos i prishni lėmoshat
tuaja me tė krenuar e me ofendim siē bėn ai qė e
jep pasurinė e vet sa par sy e faqe tė njerėzve,
e nuk e beson Allahun dhe as botėn tjetėr.
Shembulli i tij ėshtė si njė gur i madh e i
lėmuar qė mbi tė ka pak dhe, e kur e godet atė
njė shi i madh e lė tė zhveshur (lakuriq).
Ata (formalistėt) nuk arrijnė asgjė nga
ajo qė punuan. Allahu nuk e udhėzon popullin
jobesimtar. (Bekare, 264)
2- E shembulli i atyre qė pasurinė e vet e
japin nga bindja e tyre e duke kėrkuar
kėnaqėsinė e Allahut, i pėrngjan njė kopshti nė
njė rrafshnaltė qė i bie shi i madh, e ai jep
fruta tė dyfishtė. Po edhe nėse nuk i bie shi i
madh, i bie njė rigė (qė i mjafton).
Allahu sheh atė qė veproni. (Bekare, 265)
3- Shembulli i asaj qė ata e japin nė kėtė
jetė (pėr t'u lavdėruar e pėr t'u pėrmendur)
ėshtė si i njė erė me breshėr qė godet dhe
shkatėrron tė mbjellat e njė populli qė e ka
lėshuar rrugėn nė dėm tė vetes. Allahu nuk u
bėri zullum atyre, por ata ishin qė i benė tė
padrejtė vetes sė vet. (Ali Imran, 117)
4- E sikur tė donim Ne, do ta ngrinim lart
me atė (dituri), por ai nuk iu largua tokės
(dynjasė) dhe shkoi pas epshit tė vet.
Shembulli i tij ėshtė si ai i qenit, tė cilin
nėse e pėrzė ai e nxjerr gjuhėn, po edhe nėse
nuk e pėrzė, ai sėrish e nxjerr gjuhėn. Ky ėshtė
shembulli i atyre qė i konsideruan tė rreme
argumentet Tona. Ti rrėfe tregimet (umetit
tėnd) nė mėnyrė qė ata tė mendojnė. (Araf,
176)
5- Shembulli i jetės sė kėsaj bote ėshtė si
i njė shiu qė e kemi zbritur nga qielli, e me
anėn e tė cilit gėrshetohen bimėt e tokės (mbijnė
dhe shpeshtohen tė gjitha llojet) prej nga
hanė njerėzit e kafshėt deri kur toka tė ketė
marrė stolinė e vet dhe tė jetė zbukuruar
(me bimė, pemė e behar), e banorėt e saj tė
mendojnė se janė tė zotėt e saj, e asaj i vjen
urdhri Ynė, natėn ose ditėn, Ne e bėjmė atė
(tė mbjellat) tė korrur sikurse tė mos
ekzistonte dje. Kėshtu Ne ua sqarojmė faktet
njerėzve qė mendojnė. (Junus, 24)
6- Shembulli i gjendjes sė kėtyre dy grupeve
ėshtė (i atyre qė nuk besuan) si ai i
verbėri dhe i shurdhėti dhe (i atyre qė
besuan) si ai qė sheh dhe dėgjon. A janė nė
pozitė tė barabartė? A nuk pėrkujtoni?! (Hud,
24)
7- Shembulli i veprave tė atyre qė nuk
besuan ėshtė si hiri, tė cilin me puhi e
shkapėrderdh era nė ndonjė ditė tė stuhishme, e
ata nuk mund tė realizojnė asgjė nga veprat qė
kanė bėrė, e ky ėshtė ai dėshtimi i madh. (Ibrahim,
18)
8- A nuk ke kuptuar se si Allahu bėri
shembull: fjalėn e mirė si pema e mirė qė
rrėnjėt e saj janė thellė (nė tokė) e
degėt e saj janė lart, E qė me vullnetin e Zotit,
ajo e jep frytin e vet nė ēdo kohė. Allahu pra u
parashtron njerėzve shembuj ashtu qė ata tė
mendojnė. Dhe shembulli i fjalės sė keqe ėshtė
si njė pemė e keqe qė ėshtė shkulur mbi tokė e
qė nuk ka tė qėndruar. (Ibrahim, 24-26)
9- Allahu ėshtė dritė (ndriēues,
udhėzues) i qiejve e i tokės. Shembulli i
dritės sė Tij i ngjason kandilit tė vendosur nė
njė zgavėr tė errėt. Kandili gjendet brenda njė
qelqi si tė ishte yll flakėrues e qė ndizet prej
(vajit tė) njė druri tė bekuar, prej
ullirit qė nuk mund tė quhet as i lindjes e as i
perėndimit, e vaji i tij ndriēon pothuajse edhe
pa e prekur zjarri. Dritė mbi dritė. Allahu
udhėzon kah drita e Vet atė qė do Ai. Allahu
sjell shembuj pėr njerėzit. Allahu ēdo gjė di
shumė mirė. (Nur, 35)
10- Shembulli i atyre, tė cilėt veē Allahut
morėn mbrojtės (zota idhujsh), ėshtė si
shembulli i merimangės qė thur shtėpi, e sikur
ta dinin ata, mė e dobėta shtėpi ėshtė e shtėpia
e merimangės. (Ankebut, 41)
11- Muhamedi ėshtė i Dėrguar i Allahut, e
ata qė janė me tė (sahabėt) janė tė
ashpėr kundėr jobesimtarėve, janė tė mėshirshėm
ndėrmjet vete, ti i sheh kah pėrulen (nė
rukuė), duke rėnė me fytyrė nė tokė (nė
sexhde), e kėrkojnė prej Allahut qė tė ketė
mėshirė dhe kėnaqėsinė e Tij ndaj tyre. Nė
fytyrat e tyre shihen shenjat e gjurmės sė
sexhdes. Pėrshkrimi i cilėsive tė tyre ėshtė nė
Tevrat dhe po ky pėrshkrim ėshtė edhe nė Inxhil.
Ata janė si njė farė e mbjellė ku mbin filizi i
vet, e ai trashet, pėrforcohet dhe qėndron nė
trungun e vet, ajo e mahnit mbjellėsin.
(Allahu i shumoi) Pėr t'ua shtuar me ta
mllefin jobesimtarėve. Allahu atyre qė besuan
dhe bėnė vepra tė mira u premtoi falje tė
mėkateve dhe shpėrblim tė madh. (Feth, 29)
12- Ju njerėz dijeni se jeta e kėsaj bote
nuk ėshtė tjetėr vetėm se lojė, kalim kohe nė
argėtim, stoli, krenari mes jush dhe pėrpjekje
nė shtimin e pasurisė dhe tė fėmijėve, e qė
ėshtė si shembull i njė shiu prej tė cilit bima
i habit bujqit, e pastaj ajo thahet dhe e sheh
atė tė verdhė, mandej bėhet e thyer, e llomitur,
e nė botėn tjetėr ėshtė dėnimi i rėndė, por edhe
falje mėkatesh dhe dhurim i kėnaqėsisė nga
Allahu; pra jeta e kėsaj bote nuk ėshtė tjetėr
vetėm se pėrjetim mashtrues. (Hadid, 20)
13- Shembulli i atyre qė janė obliguar me
Tevrat, dhe nuk e zbatojnė atė, ėshtė si
shembulli i ndonjė gomari qė bart libra.
Shembull i keq ėshtė shembulli i popullit qė i
pėrgėnjeshtroi ajetet e Allahut, e Allahu nuk
udhėzon nė rrugė tė drejtė popullin jobesimtar.
(Xhumua, 5)
Pėrmblodhi:
Almedin Ejupi
22.2.2008
Buzėqesh
-
Njė njeri po shikonte gruan e vet teksa ajo
ishte nė shkallėt e shtėpisė dhe i tha: -Nėse
hipėn lart je e shkurorėzuar, nėse zbret je e
shkurorėzuar, nėse ndalesh je e shkurorėzuar!
Asaj nuk i mbeti tjetėr pėrveēse tė kėrcente nga
shkallėt. I habitur ai i tha:
-Flijofsha babanė e nėnėn pėr ty! Dije se nėse
vdes Imam Malik ibn Enesi nė Medinė, njerėzit do
tė kenė nevojė pėr ty (nė fetvatė e tyre)...
Buzėqesh.
- Njė njeri pyeti disa fukaha: -Kur ti zhvesh
rrobat nga trupi dhe hyj nė lumė pėr tu
pastruar, a tė kthehem nga Kibla apo nga? I
thanė: -Sė pari kthehu tek rrobat e tua, tė
cilat i zhveshe mė parė... Buzėqesh.
- Njė grua e bukur i tha njė ditė burrit tė saj,
i cili ishte i shėmtuar: -Unė shpresoj qė ne tė
dy tė jemi nė xhenet. E pyeti: -Pse? Ajo tha:
-Se ti mė more mua (e ka fjalėn pėr bukurinė
e vet) dhe ishe falėnderues, kurse unė ty dhe
durova. E duruesi dhe falėnderuesi janė nė
xhenet... Buzėqesh.
- Ėshtė pyetur njė koprrac se kush ėshtė mė
trimi i njerėzve. Ka thėnė: -Ai i cili i dėgjon
krismat e dhėmballėve tė njerėzve duke ngrėnė e
nuk i ēahen mushkėritė Buzėqesh.
- U burgos njė njeri i cili pretendonte se ishte
Pejgamber nė kohėn e Mehdiut, pastaj u mor nė
pyetje. Kur u pyet: -A je ti Pejgamber? Tha:
-Po! I thanė: -Atėherė, te kush je dėrguar? Tha:
-Ju nuk mė lejuat tė shkoj tek asnjė njeri, se
si pretendova se jam pejgamber, mė mbyllėt nė
burg Buzėqesh.
- Njė beduin (fshatar) fali namazin e sabahut
pas imamit, i cili lexoi suren El-Bekare (Lopa),
kurse beduini ishte pėr ngut. Nė ditėn e dytė
beduini erdhi mė herėt. Imami filloi tė lexonte
suren El-Fil (Elefanti). Beduini pa hezituar iku
dhe tha: -Elefanti ėshtė mė i madh se Lopa...
Buzėqesh.
- Thuhet se njė grua e vjetėr ishte sėmurė e
djali i saj erdhi me njė mjek. Pasi mjeku e pa
plakėn tė zbukuruar dhe tė veshur me rroba te
reja, kuptoi ēka kishte ajo dhe tha: -Kjo ka
nevojė pėr njė burrė (pėr tu martuar). Pyeti
djali i hutuar:
-Ku kanė nevojė plakat pėr martesė?! Nėna i tha:
-Hesht ti, mjeku di pėr ēdo gjė mė mirė se ti...
Buzėqesh.
- Hyri njė herė Tufejli te njė grup njerėzish qė
darkonin dhe i tha: Ēpo hani? Duke e nėnēmuar (uljen
e tij) nė sofėr, i thanė: -Po hamė dhe po pimė
helm. Ai e futi dorėn e tij nė ushqim dhe tha:
-Jeta ime pas jush ėshtė haram (nuk jetoj dot pa
ju) Buzėqesh.
- Nė njė shtėpi banonin disa fukaha, por shtėpia
ishte e vjetėr dhe tavani binte pjesė-pjesė. Njė
ditė erdhi pronari i shtėpisė pėr tė kėrkuar
qiranė e shtėpisė. Fukahatė i thanė: -Ndreqe
tavanin, se po rrėzohet pėr ditė!
Pronari tha: -Mos keni frikė, se ai e madhėron
Allahun! I thanė ata: -Po, po, veē kemi frikė se
mos po e kaplon frika e madhe ndaj Allahut e po
bėn sexhde! Buzėqesh.
- Njė herė Tufejli pa njė grup njerėzish duke
shkuar nė njė drejtim tė panjohur dhe mendoi se
po shkonin nė restorant pėr tė drekuar.
Papritmas ata hynė te sulltani (udhėheqėsi i
shtetit) dhe ky hyri me ta, mirėpo ata qė tė
gjithė ishin poetė, thurnin poezi nė shenjė
lavdėrimi pėr sulltanin. Pasi pėrfunduan tė
gjithė, i erdhi radha kėtij dhe i thanė: -Urdhėro,
thuaj poezinė! Tha: -Unė nuk jam poet. E pyeten:
-E, kush je ti? Ai tha: -Unė jam prej tė
gabuarve, pėr tė cilėt ka thėnė Allahu: "Sa
pėr poetėt vjershėtorė, tė gabuarit i ndjekin
ata." (Esh-Shuara, 224) Qeshi sulltani dhe
urdhėroi tė shpėrblehet edhe ai me njė dhuratė
Buzėqesh.
- Nė njė gjykatė sollėn njė beduin pėr ta
gjykuar pėr njė krim qė kishte bėrė. Ai
menjėherė bėri njė ankesė dhe e ngriti te kadiu
(gjykatėsi) dhe i tha: "Ja! Merreni dhe
lexoni librin tim!" Iu pėrgjigjėn: -O beduin,
ky ėshtė ajet nga Kurani dhe thuhet nė Ditėn e
Kiametit. Beduini tha: -Dita juaj qenka mė e
keqe se dita e Kiametit! Tė ēuditur i thanė:
-Pse ore? Ai u pėrgjigj: -Nė Ditėn e Kiametit
merren parasysh tė mirat dhe tė kėqijat e mia e
ju sot morėt parasysh vetėm tė kėqijat e mia dhe
i latė ato tė mirat Buzėqesh.
- Kishte qenė Ebu Hanifja ulur dhe kishte
zgjatur kėmbėt pėrpara vetes, ndėrkohė hyri njė
"hoxhė" me shall dhe xhybe e me pamje prej
intelektuali. Ebu Hanifja menjėherė i mblodhi
kėmbėt nė shenjė respekti ndaj tij. "Hoxha" e
pyeti se kur ėshtė iftari. Ebu Hanifja iu
pėrgjigj: -Kur tė perėndojė dielli. Ai tha: -Po
nėse nuk perėndon dielli gjer nė mesin e natės?!
Tha Ebu Hanifja:
-Tani i erdhi koha Ebu Hanifes ti zgjatė kėmbėt!
Buzėqesh.
- Njė psikopat kishte dhjetė gomarė. I hipi
njėrit prej tyre dhe i numėroi. Kur i numėroi,
ishin nėntė gomarė. Zbriti prapė dhe i numėroi,
dhjetė gomarė! Tha: -Mė mirė pėr mua po eci,
kėshtu qė kam njė gomar mė tepėr sesa tė hipi e
tė humb njė gomar. Eci aq shumė, saqė kur erdhi
te fshati i tij gati u alivanos nga lodhja
Buzėqesh.
Marrė nga
libri i Aid el-Karni "Ibtesim"
Pėrktheu: Eroll Rexhepi
8.2.2008
Ata qė Allahu nuk i do nė Kuran
Allahu nuk i do ata qė kalojnė kufijtė
Dhe luftoni nė rrugėn e Allahut ata qė ju
luftojnė ju, por mos i kaloni kufijtė. Vėrtet
Allahu nuk i do ata qė i kalojnė kufijtė.1
O ju qė keni besuar! Mos i bėni tė paligjshme
tajjibatet (tė mirat nga ushqimet, njerėzit,
punėt e tyre, besimin e gjithēka tjetėr) tė
cilat Allahu i ka bėrė tė ligjshme pėr ju dhe
mos i kaloni kufijtė, se me tė vėrtetė Allahu
nuk i do thyesit e ligjeve (ata qė kalojnė
kufijtė e vendosur nga Allahu).2
Lutjuni Zotit tuaj me pėrulje dhe nė vetveten
tuaj. Vėrtet Ai nuk i do ata qė i kalojnė
kufijtė.3
Allahu nuk i do ata qė bėjnė fesad (shkatėrrim)
Dhe nga njerėzit ėshtė edhe ai, fjala e tė
cilit mund tė tė kėnaq ty (O Muhammed) nė jetėn
e kėsaj bote dhe i cili e lut Allahun tė
dėshmojė pėr ēfarė ai ka nė zemėr, megjithatė ai
ėshtė mė grindaveci nga kundėrshtarėt. Ndėrsa
kur largohet prej teje (o Muhamed), pėrpjekja e
tij nė tokė ėshtė tė bėjė fesad (dėme,
shkatėrrime, djallėzi) nė tė dhe tė shkatėrrojė
prodhimet dhe bagėtitė; e Allahu nuk e do
fesadin (shkatėrrimin).4
Allahu nuk i do mosbesimtarėt dhe gjynahqarėt
Allahu do tė shkatėrrojė ribanė (kamatėn) dhe
do tė shtojė sadakanė (veprat bėmirėse, lėmoshėn).
Dhe Allahu nuk i do aspak mosbesimtarėt dhe
gjynahqarėt.5
Allahu nuk i do mohuesit
Thuaj: Bindjuni Allahut dhe tė Dėrguarit (Muhamedit
alejhi selam). Por nė qoftė se ata shmangen,
atėherė Allahu nuk i do mohuesit.6
Allahu nuk i do zullumqarėt
Dhe sa pėr ata qė besojnė (nė Njėsinė e
Allahut) dhe qė punojnė mirėsi e drejtėsi, atyre
Allahu do tua paguajė plotėsisht shpėrblimin.
Dhe Allahu nuk i do zullimqarėt.7
Allahu nuk i do kryelartėt mbivlerėsues
Adhuroni Allahun dhe mos i vini Atij shok nė
adhurim, dhe u bėni mirėsi prindėrve, tė afėrmve,
jetimėve, tė varfėrve qė lypin, fqinjit tė afėrt,
fqinjit tė ardhur, shokut pranė, udhėtarit (qė
takoni) dhe atyre (robėrve) qė i keni nėn
pushtetin tuaj. Vėrtet Allahu nuk i do ata qė
janė kryepėrpjetė e qė mburren.8
Allahu nuk i do tradhtarėt dhe vepėrulėtit
Dhe mos sill prova nė mbrojtje tė atyre tė
cilėt mashtrojnė vetveten. Sigurisht qė Allahu
nuk do asnjė qė tradhėton dhe qė jepet pas
punėve tė ulėta e tė dėnueshme.9
Allahu nuk i do publikuesit e sė keqes
Allahu nuk do publikimin e sė keqes, pėrveē
atij tė cilit i ėshtė bėrė padrejtėsi. Dhe
Allahu ėshtė kurdoherė Gjithėdėgjues, i
Gjithėditur.10
Allahu nuk i do ngatėrrestarėt
Jehuditė thonė: Dora e Allahut ėshtė e lidhur
(e shtrėnguar, Ai nuk dhuron dhe nuk shpenzon
nga begatitė e Tij). Qofshin tė shtanguara
duart e tyre dhe qofshin tė mallkuar ata, pėr
ēfarė u nxorri goja! Pėrkundrazi, tė dy Duart e
Tij janė gjerėsisht tė shtrira. Ai shpenzon nga
begatitė e Tij ashtu siē do Ai. Nė tė vėrtetė,
Shpallja Hyjnore e cila tė ka zbritur ty nga
Allahu, shton te shumica e tyre kokėfortėsi
mosnėnshtrimi dhe mosbesimi. Ne kemi futur
ndėrmjet tyre armiqėsi dhe urrejtje deri nė
Ditėn e Ringjalljes. Ēdo herė qė ata ndezin
zjarrin e luftės, Allahu ua shuajti atė, ndėrsa
ata gjithnjė pėrpiqen tė bėjnė djallėzi nė tokė.
Dhe Allahu nuk i do ngatėrrestarėt.
Allahu nuk i do shpėrdoruesit
Dhe Ai ėshtė i Cili sjell prodhime nga kopshtet
e rrethuar dhe tė parrethuar (tė kultivuar dhe
tė pakultivuar) dhe nė palmat e hurmave dhe
prodhime tė tjera tė llojllojshme me forma e
shije tė larmishme; ullinj dhe shegė qė
ngjasojnė (si bimė), por tė largėt (nė shije).
Hani nga frutat e tyre kur ti nxjerrin, por
paguani atė qė ju takon prej tyre (zekatin sipas
urdhrit tė Allahut nė masė tė ndryshme) ditėn e
tė vjelave, por mos jini dorėshpuar. Vėrtet
Allahu nuk i do shpėrdoruesit.11
Allahu nuk i do tradhtarėt
Nė qoftė se ti (o Muhamed) ke frikė nga
tradhtia e ēfarėdo populli, ktheju prapa (marrėveshjen)
atyre qė tė jeni tė barabartė (qė tė mos ketė mė
marrėveshje mes teje dhe atyre). Vėrtet qė
Allahu nuk i do tradhėtarėt.12
Allahu nuk i do kryeneēėt arrogantė
Ilahu (Zoti) juaj ėshtė Njė Zot (Allahu veē tė
Cilit nuk ka tė drejtė, nuk meriton e nuk duhet
tė adhurohet asgjė e askush tjetėr). Sa pėr ata
qė nuk besojnė nė botėn e pastajme, zemrat e
tyre nuk dinė e nuk pranojnė (besimin nė Njėsinė
e Allahut) duke qenė edhe tepėr kryelartė e
arrogantė. Me tė vėrtetė qė Allahu di ēfarė ata
fshehin e ēfarė shfaqin. Sigurisht qė Ai nuk i
do kryeneēėt e arrogantėt.13
Allahu nuk i do ata qė ngazėllehen
Vėrtet qė Karuni ishte nga populli i Musait,
por ai u suall me kryeneēėsi ndaj tyre. Dhe Ne i
dhamė atij gjithė thesaret e begatitė, aq sa
ēelėsat ishin njė peshė e madhe pėr tu mbajtur
pėr njė grup tė madh burrash tė fortė. Kur
populli i tij i tha atij: Mos u ngazėlle (me
mosmirėnjohje ndaj mirėsisė sė Allahut). Vėrtet
qė Allahu nuk i do ata qė ngazėllehen.14
Dhe
shpenzoni nė ēėshtjen e Allahut (nė tė gjitha
llojet e xhihadit e nė ēdo gjė tjetėr pėr hir tė
Allahut) dhe mos e shkatėrroni vetveten (duke mos
e shpenzuar pasurinė nė ēėshtjen e Allahut) dhe
bėni mirėsi. Vėrtet Allahu i do shumė muhsinunėt
(bamirėsit
qė kryejnė vepra tė mira vetėm pėr hir tė
Allahut).1
Allahu i do ata qė pendohen dhe
pastrojnė veten
Tė
pyesin pėr tė pėrmuajshmet (zakonet e grave).
Thuaj: Kjo gjendje ėshtė e neveritur, kėshtu qė u
qėndroni larg bashkėshorteve (pėr marrėdhėnie)
gjatė periudhave tė tyre dhe mos u afroni (tė bėni
marrėdhėnie) me to derisa tė pastrohen. Dhe kur tė
jenė pastruar, atėherė shkoni pranė tyre siē ka
urdhėruar Allahu pėr. Vėrtet Allahu i do shumė ata
tė cilėt i kthehen Atij me pendim; dhe Ai i do ata
tė cilėt e pastrojnė vetveten.2
Allahu i do pasuesit e Muhamedit
alejhi selam
Thuaj (O Muhammed): Nėse vėrtet e doni Allahun,
atėherė mė ndiqni mua (pranoni Islamin, ndiqni
Kuranin dhe Sunetin), Allahu do tju dojė ju dhe
do tju falė juve gjynahet tuaja. Dhe Allahu ėshtė
gjithnjė Falės i Madh, Mėshirėplotė.3
Allahu i do mutekunėt (tė
devotshmit)
Pa
dyshim se kushdo qė pėrmbush premtimin edhe e ēon
nė vend amanetin, edhe i frikėsohet shumė Allahut,
atėherė me tė vėrtetė qė Allahu i do shumė ata qė
janė muttekinė (tė devotshmit e pėrkushtuar nė
besimin e pastėr islam).4
Allahu i do mirėpunuesit
Ata
qė shpenzojnė (pėr ēėshtjen e Allahut) nė kohė
begatie e fatkeqėsie; ata tė cilėt e pėrmbajnė
zemėrimin dhe ata tė cilėt e falin njėri-tjetrin;
vėrtet Allahu i do shumė muhsinunėt (mirėpunuesit
nė rrugė tė Allahut).5
Allahu i do durimtarėt
Dhe
shumė nga Pejgamberėt luftuan (pėr ēėshtjen e
Allahut) dhe bashkė me ta luftuan edhe grupe tė
mėdha njerėzish tė ditur e fetarė, por ata kurrė
nuk e humbėn kurajėn pėr ēka pėsuan nė Rrugėn e
Allahut dhe as nuk u dobėsuan, dhe as nuk e
poshtėruan veten. Dhe Allahun i do durimtarėt.6
Allahu i do ata qė i mbėshteten
Atij
Dhe
nga Mėshira e Allahut (ti Muhammed) u solle butė
me ta. Po tė ishe i rreptė e me zemėr tė ashpėr,
ata do tė kishin hequr dorė prej teje, kėshtu qė
mos i vė re (gabimet e tyre), kėrko falje pėr ta
(nga Allahu) dhe kėshillohu me ta nė tė gjitha
ēėshtjet. Pastaj kur tė kesh marrė vendim, besoja
atė Allahut, sepse pa dyshim qė Allahu i do ata qė
i mbėshtesin shpresat vetėm tek Ai.7
Allahu i do vepėrdrejtėt
(Atyre u pėlqen) tė dėgjojnė gjėra tė rreme, tė
gėlltisin ēdo gjė tė ndaluar. Kėshtu qė, nėse ata
vijnė tek ti, ose gjyko mes tyre ose shmangu prej
tyre. Nė qoftė se shmangesh prej tyre, ata nuk
mund tė tė sjellin ty kurrfarė dėmi, ndėrsa po tė
gjykosh mes tyre, gjyko me drejtėsi. Vėrtet qė
Allahu i do ata qė veprojnė me drejtėsi.8
Allahu i do tė pastrit
Pa
dyshim se xhamia, themelet e sė cilės u vunė qė
nga dita e parė nė pėrkushtim ėshtė mė e vlefshme
qė ju tė rrini nė tė (pėr falje). Nė tė ka burra
qė parapėlqejnė ta mbajnė veten tė pastėr e tė
dėlirė dhe Allahu i do ata qė e mbajnė veten tė
pastėr e tė dėlirė.9
Allahu i do ata qė luftojnė nė
rrugėn e Tij
Pa qė Allahu i do ata qė luftojnė nė Rrugėn e
Tij tė rreshtuar si tė ishin njė ndėrtim solid.10
Pėrgatiti: Ulvi Fejzullahu
25.1.2008
1
Bekare, 195.
2
Bekare, 222.
3
Ali Imran, 31.
4
Ali Imran, 76.
5
Ali Imran, 134.
6
Ali Imran, 146.
7
Ali Imran, 159.
8
Maide, 42.
9
Teube, 108.
10
Saf, 4.
Sadakaja (lėmosha)
Bamirėsia (dhėnia
lėmoshė) karakterizohet nga dhjetė cilėsi
falėnderuese; pesė tė parat kanė tė bėjnė me kėtė
botė, kurse tė tjerat me botėn tjetėr:
-pastron
pasurinė
-pastron
njeriun nga mėkatet
-pengon
sprovat dhe sėmundjet.
-mbjell
gėzimin nė mesin e tė varfėrve.
-shton
bereqetin e pasurisė dhe bollėkun e riskut.
-ėshtė
hije pėr bamirėsin nė Ditėn e Gjykimit.
-lehtėson
llogarinė.
-rėndon
peshoren.
-ngre
shkallėt nė xhenet.
-lejon (mundėson) kalimin e Siratit.
Pėrktheu dhe pėrshtati: Ulvi Fejzullahu
18.1.2008
Mėso pėr tė metat e tua
Ai i
cili dėshiron tė njihet me tė metat e vetvetes, ka
disa mėnyra:
1. tė kėrkojė njė shok besnik dhe mendjemprehtė, i
cili e kėshillon;
2. tė pėrzihet me njerėzit, kėshtu qė tė keqen qė
sheh, ta urrejė;
3. tė pėrfitojė edhe nga armiqtė, kur ata flasin
pėr tė.
Dhe nė fund, mos harro se kur Allahu ia do tė
mirėn robit tė Vet, e bėn tė zgjuar nė njohjen e
tė metave. E, kur ai njihet me gabimet e veta,
pėrpiqet ti evitojė.
Pėrktheu: Ulvi Fejzullahu
11.1.2008
Vdekja nuk pėrshpejtohet
...dhe kur vjen ky ēast, ata as nuk mund ta
vonojnė atė dhe as nuk mund ta pėrshpejtojnė
atė... (Araf, 34)
Ky ajet ngushėllon burracakėt frikacakė, tė cilėt
vdesin shumė herė para vdekjes. Mos tė harrojnė se
vdekja ka njė kohė tė caktuar, nuk mund tė vijė mė
herėt, por as tė vonohet. Vdekjen nuk mund ta
shtyjnė pėr njė afat tė pacaktuar, edhe sikur tė
tentojnė burracakėt e frikėsuar.
Ndėrsa ai i cili i ėshtė nėnshtruar plotėsisht
Allahut nga ajeti i lartpėrmendur fiton siguri,
qetėsi dhe vendosmėri: Agonia e vdekjes do tė vijė me tė vėrtetėn
(i zbulohet ēėshtja e Ahiretit): Kjo ėshtė ajo
sė cilės doje ti shpėtoje! (Kaf, 19)
Mėso, se po tė varesh nga krijesat, nga Krijuesi
do tė pėrjetosh ligėshti dhe paaftėsi: Pastaj ai nuk pati asnjė grusht njerėzish ta
ndihmonin atė pėrkundėr Allahut, as nuk ishte prej
atyre qė mund tė shpėtojnė vetveten. (Kasas,
81)
Vepra voluminoze Sijer alamin-nubela e Dhehebiut
nė 23 ekzemplarė pėrshkruan biografitė e
dijetarėve, tė mendimtarėve, tė mbretėrve, tė
princave, tė tė pasurve, tė poetėve, por gjatė
vėshtrimi tė kėtij libri mėsojmė dy ēėshtje mė
rėndėsi:
E para: ata tė cilėt nuk janė mbėshtetur tek
Allahu, por kanė krijuar varshmėrinė nga pasuria,
fėmijėt, pozita, Allahu e lė nė dorė tė kėtyre
gjėrave. Kėta pėrjetuan vuajtje, rrėnim dhe
shkatėrrim: Dhe vėrtet qė ata (shejtanėt) i
pengojnė ata nga Udha (e Drejtė), por (mosbesimtarėt)
mendojnė se nė tė vėrtetė ata janė tė udhėzuar nė
Udhė tė mbarė! (Zuhruf, 37)
U sprovuan: Faraoni me pozitė, Karuni me pasuri,
Umeja bin Halefi me tregti, Velidi me fėmijėt, Ebu
Xhehli me autoritet, Ebu Lehebi me gjenezė (prejardhje).
Haxhaxhi me arrogancė.
E dyta: ata tė cilėt u krenuan me Allahun dhe
vepruan pėr tu afruar te Krijuesi. Kėta pėrjetuan
ngritjen, fisnikėrimin, nderin, krenarinė. U
ngritėn edhe ata qė nuk kishin pozitė, autoritet,
pasuri dhe fis.
U ngrit: Bilali me ezan, Sulejmani me ahiret,
Suhejbi me sakrificė, Atau me dituri. ...dhe e bėri fjalėn e mosbesimtarėve mė tė
poshtėruarėn, ndėrsa ishte Fjala e Allahut qė
ėshtė mė e lartėsuara dhe Allahu ėshtė i
Gjithėfuqishėm, mė i Urti Gjithėgjykues.
(Teube, 40)
Pėrktheu dhe pėrshtati: Ulvi Fejzullahu
4.1.2008
Shėrimi i vetėmburrjes (vetėlavdėrimit)
Ai i cili dėshiron ta ulė dhe ta mposhtė
lartėsimin e vetes para tė tjerėve, duhet tė
mėsojė katėr gjėra. Ato janė:
1. Ēdo sukses dhe arritje duhet ta vlerėsojė si
dhuratė nga Allahu i Lartėsuar. Kur rezultatet
peshohen nė kėtė mėnyrė, atėherė njeriu pėrpiqet
ta falėnderojė vazhdimisht Krijuesin dhe nuk
vetėmburret.
2. Tė shikojė ēdo herė dhuntitė dhe begatitė e
dhuruara nga Allahu i Lartėsuar, se kėshtu ai do
tė jetė mirėnjohės dhe nuk do tė shfaqė
mendjemadhėsi.
3. Tė ketė druajtjen e mospranimit tė veprės; kur
angazhohet me kėtė, nuk shfaq qėndrime a sjellje
prej mendjemadhi vetėlavdėrues.
4. Tė shikojė mėkatet e bėra mė parė; nėse
ekziston frika se tė kėqijat peshojnė mė shumė se
tė mirat, atėherė e ka mposhtur vetėlavdėrimin.
Dhe nė fund, ta lusė Allahun qė ta ndihmojė pėr
realizimin e katėr porosive tė mėsipėrme.