Rrėnja e fjalės sijam
nė gjuhėn arabe rrjedh nga fjala imsak, qė nė gjuhėn
shqipe ka kuptimin tė ndalohesh nga diēka. Kurse
pėrkufizimi i agjėrimit sipas sheriatit ėshtė ndalimi
nga gjėrat qė e prishin agjėrimin1.
Agjėrimi i muajit tė
Ramazanit ėshtė shtylla e katėrt e Islamit. Agjėrimi
ėshtė njėri ndėr ibadetet (adhurimet) mė tė vlefshme,
ngase ai i pėrfshin tė tre llojet e durimit.
1- Sabri nė adhurimin e
Allahut tė Lartėsuar.
2- Sabri ndaj mėkateve.
3- Sabri ndaj caktimeve tė vėshtira e tė dhimbshme tė
Allahut.
Gjithashtu, Allahu ka thėnė se agjėrimi i pėrket Atij e
gjithashtu edhe shpėrblimi i agjėrimit ėshtė nga Allahu
i Madhėruar2.
Pra, Allahu shpėrblimin e ka premtuar se do ta japė Ai
vetė3.
Agjėrimi ėshtė fshehtėsi
ndėrmjet Allahut tė Lartėsuar dhe robit tė Tij si dhe
amaneti mė i madh. Sa i pėrket urtėsisė sė agjėrimit, do
tė pėrmendim diēka shkurtimisht nga urtėsitė e shumta tė
agjėrimit, nė mėnyrė qė sado pak lexuesi tė ketė mundėsi
qė ta kuptojė fshehtėsinė e urtėsisė sė Allahut tė
Lartėsuar mbi obligimin e agjėrimit dhe ti shtohet
imani nė kėtė kohė kur besimet e njerėzve po luhaten dhe
drita e imanit tė tyre po zbehet. Ina lilahi ue ina
ilejhi rraxhiun, ne jemi tė Allahut dhe ne vetėm tek Ai
kthehemi.
Do tė pėrmendim disa nga urtėsitė madhėshtore tė
agjėrimit, tė cilat janė: adhurimi i Allahut tė
Lartėsuar, nėnshtrimi absolut ndaj Allahut, qė agjėruesi
ta kryejė agjėrimin me pėrulėsi ndaj Allahut tė
Lartėsuar duke mbizotėruar forcėn e epsheve.
Gjithashtu, forca dhe shėndeti e bėn njeriun qė tė
mendojė se ėshtė i pavarur, ti tejkalojė kufijtė, ta
mohojė tė vėrtetėn e tė jetė i pakujdesshėm ndaj saj.
Siē thotė Allahu i Lartėsuar nė Kuranin Famėlartė:
Jo, ėshtė e vėrtetė se ai i kalon kufijtė pėr shkak se
e ndien veten tė pavarur. (Sure Alak: 5-6)
Kėshtu, le ta dijė se ėshtė krijesė e varfėr, e dobėt
tek Allahu i Lartėsuar. Kur pas ndikimit tė agjėrimit nė
qenien e tij ai sheh dobėsinė e vet, pamundėsinė e tij,
atėherė e kundėrshton arrogancėn dhe mendjemadhėsinė e
vet, i nėnshtrohet Krijuesit tė tij dhe sillet me butėsi
ndaj tė tjerėve .
Nga urtėsitė shoqėrore tė agjėrimit janė kryerja e tė
njėjtit ibadet nga tė gjithė muslimanėt nė njėjtėn kohė
dhe sabri i tė gjithėve nė kėtė ibadet, qoftė i tė
fortit edhe i tė dobėtit, i shtresave tė larta tė
shoqėrisė dhe tė tė ulėtave, i tė pasurve dhe tė
varfėrve, duke pėrjetuar qė tė gjithė mundin dhe
vėshtirėsinė e atij adhurimi, gjė qė ua lidh zemrat dhe
i bashkon shpirtrat e tyre qė tė jenė kolektiv. Agjėrimi
i bashkon fjalėt e tyre nė tė vėrtetėn.
Pra, nuk ka forcė mė tė madhe e mė triumfuese ndaj
ideologjive raciste tė gabuara mbi ndėrtimin e shoqėrisė
si dhe ndalimin e shtypjes sė klasave tė ultė tė
shoqėrisė duke mos i bėrė padrejtėsi asnjėrės klasė.
Gjithashtu agjėrimi ua shton muslimanėve dashurinė,
mėshirėn e ndihmėn ndaj njėri-tjetrit. Kur i pasuri
ndien urinė gjatė agjėrimit, i kujtohet se vėllai i tij
musliman e ka atė uri tėrė jetėn e tij dhe ia dhuron njė
pjesė tė pasurisė sė tij, me tė cilėn largon urrejtjen e
tė varfrit ndaj tė pasurit dhe ajo urrejtje zėvendėsohet
nga dashuria dhe harmonia ndėrmjet tyre e me kėtė
arrihet paqja dhe mirėkuptimi ndėrmjet shtresave tė
shoqėrisė.
Urtėsia e edukimit dhe moralit
Agjėrimi e bėn njeriun mė tė durueshėm dhe e mėson si
tu pėrballojė vėshtirėsive tė rėnda dhe ia shton
bindjet, ia rrit ambiciet.
Urtėsia e shėndetit
Stomaku ėshtė shtėpia e pothuaj tė gjitha sėmundjeve,
kurse ruajtja nga sėmundjet ėshtė kryet e shėrimit,
kėshtu qe ėshtė e domosdoshme pėr stomakun qe tė marrė
pushim e freskim pėr njė kohė, qė tė ketė mundėsi tė
ripėrgatitet pėr punė tė re pas mundimeve nė tretjen e
ushqimit.
Pra, kėto ishin pak nga urtėsitė e fshehtėsitė e Allahut
tė Lartėsuar nė obligimin e agjėrimit. Pėr numėrimin e
tė gjitha urtėsive tė agjėrimit do te ishte e nevojshme
tė shkruheshin vėllime tė shumta pėr aq sa dinė pėr
urtėsitė e agjėrimit dijetarėt, kurse urtėsitė qė di
Allahu i Lartėsuar janė tė panumėrta.
Agjėrimi
Hadithi i parė
Ebu Hurejra, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, transmeton
nga Muhamedi salallahu alejhi ue selam se ka thėnė:
Askush mos tė agjėrojė para Ramazanit pėr njė apo dy
ditė, pėrveē nėse dikush zakonisht ka agjėruar, atėherė
le tė agjėrojė.
Kuptimi i pėrgjithshėm i hadithit
Qėllimi i sheriatit ėshtė qė tė bėjė dallimin ndėrmjet
ibadeteve dhe adeteve, po ashtu qėllimi i sheriatit
ėshtė qė tė bėjė ndarjen nga ibadetet farz dhe ibadetet
sunet (vullnetare), qė tė kuptohet ndarja ndėrmjet tyre.
Pėr kėtė qėllim e ka ndaluar agjėrimin para Ramazanit
pėr njė apo dy ditė, nė mėnyrė qė pėrgatitja e njeriut
pėr agjėrimin e Ramazanit tė jetė sa ma e mirė.
Kėtu pėrjashtohet ai qė ka agjėruar pėrherė tė hėnėn apo
tė enjten apo i ka mbetur agjėrim kaza e nuk i ka mbetur
mė kohė apo agjėrimi i zotimit (kur ėshtė zotuar se do
tė agjėrojė pėr Allahun). Nė kėto raste i lejohet qė tė
agjėrojė, se ky ėshtė agjėrim i shkakut, pėr dallim nga
agjėrimi nafile (vullnetar), e mė sė paku pėr ndalesėn e
tij mund tė themi se ėshtė mekruh (e qortuar).
Dobitė qė mund tė marrim nga ky hadith
1- Ndalimi i agjėrimit njė apo dy ditė para Ramazanit.
2- Lejimi i agjėrimit njė a po dy ditė para Ramazanit,
tė hėnėn apo tė enjten, pėr atė qė e ka pasur zakon ti
agjėrojė kėto ditė.
3- Urtėsia pėr kėtė ndalesė: Qė tė bėhet ndarja e
adhurimeve farze (tė obligueshme) nga ato sunete si dhe
pėrgatitja mė e mirė pėr Ramazan, me vullnet mė tė madh
dhe me mall mė tė madh pėr agjėrimin e tij. E po ashtu
kur tė pėrmendet agjėrimi i Ramazanit, tė ketė njė
kuptim tė veēantė e tė dalluar nga agjėrimet e tjera
vullnetare.
Shkėputur nga libri
Tejsir Elalam, i shkrimtarit Abdullah Besam
Pėrktheu: Hevzi Kadriu
5.7.2009
1 Si
ndalimin nga tė ngrėnėt, tė pirėt dhe marrėdhėniet
seksuale nga lindja e diellit deri nė perėndimin e
tij. 2
Tė gjitha adhurimet janė pėr Allahun, por ka ndodhur
qė gjatė historisė adhurimi ti jetė bėrė edhe
dikujt tjetėr pos Allahut, ndonjė mbreti apo dikujt
tjetėr. Por nuk mbahet mend se dikush gjatė
historisė tė ketė kėrkuar qė tė tjerėt tė agjėrojnė
pėr tė. 3
Pra, Allahu e fshehu shpėrblimin e agjėrimit. Nėse
njėri nga mbretėrit e dynjasė thotė se kush bėn kėtė
punė, unė di se si do ta shpėrblej atė, qė tė gjithė
do tė nxitonin pėr kryerjen e atij shėrbimi duke e
ditur se do tė marrin njė shpėrblim madhėshtor. Por
si ėshtė shpėrblimi i Allahut, qė e ka fshehur pėr
agjėruesin, nuk ka dyshim se ai shpėrblim ėshtė aq i
madh, saqė askush nuk mund ta dijė, vetėm Allahu i
Lartmadhėruar.