|
Nga sheikh Selman el Audeh
Falėnderimi i takon Allahut, Atė e
falėnderojmė dhe prej Tij ndihmė kėrkojmė. Kėrkojmė
mbrojtje nga Allahu prej tė kėqijave tė vetvetes dhe
tė veprave tona. Kė e udhėzon Allahu s’ka kush e
lajthit dhe kė e largon nga rruga ė vėrtetė, s’ka
kush e udhėzon. Dėshmoj se s’ka hyjni tjetėr pėrveē
Allahut dhe dėshmoj se Muhammedi ėshtė rob dhe i
dėrguar i Tij.
“O ju qė keni besuar,
keni frikė Allahun me njė frikė tė denjė dhe mos
vdisni, pos duke qenė myslimanė!”
(Al-Imran: 102)
“O ju njerėz! Keni
frikė Zotin tuaj qė ju ka krijuar prej njė vete dhe
nga ajo krijoi palėn e saj, e prej atyre dyve u
shtuan shumė burra e gra. Dhe keni frikė Allahun qė
me emrin e Tij pėrbetoheni, ruajeni farefisin, se
Allahu ėshtė Mbikėqyrės mbi ju.”
(En-Nisa:1)
“O ju besimtarė, keni
frikė Allahun dhe thoni fjalė tė drejta. Ai (Allahu)
ju mundėson tė bėni vepra tė mira, jua shlyen
mėkatet e juaja, e kush respekton Allahun dhe tė
dėrguarin e Tij, ka shpėtuar me njė shpėtim tė
madh.”
(El-Ahzab: 70:71)
Tema e shqyrtimit nė kėtė punim tė
shkurtė ėshtė ēėshtje shumė e rėndėsishme. Kėtė temė
duhet ta njohin punonjėsit islam, ndėrsa njerėzit e
fushave tė ndryshme duhet tė dėgjojnė pėr tė. Kėtė e
themi sepse ēdo familje kėrkon njė lloj shtėpie pėr
tė jetuar nė tė. Kjo shtėpi pėrfshinė njė strukturė
tė plotė tė shoqėrisė. Aty ka prindėr, fėmijė tė
vegjėl dhe po ashtu ka tė rritur, qė kanė arritur
pjekurin, meshkuj e femra. Shtėpia ėshtė njė
institucion i kompletuar. Ėshtė njė institucion mė i
vogėl, nga i cili ėshtė ndėrtuar shoqėria si tėrėsi.
Nėse i shikojmė shoqėritė tė cilat
ekzistojnė dhe kanė ekzistuar nė tėrė botėn, ne
gjejmė se disa nga institucionet, qė rėndom lidhen
me ekzistencėn civile, mund tė mos jenė tė
pranishme. Pėr shembull ka pasė shoqėri pa shkolla
dhe shoqėri pa industri, e madje shoqėri pa qeveri.
Nė anėn tjetėr, kurrė nuk ka pasė shoqėri nė botė pa
shtėpi, nė tė cilėn familjet do tė gjenin rahati.
Nuk ka rėndėsi se a ka qenė shoqėria e pasur ose e
varfėr, e vogėl ose e madhe, myslimane ose jo
myslimane. Familjet jetojnė nė shtėpi tė cilat
ekzistojnė nė tė gjitha shoqėritė njerėzore. Njė
institucion me njė rėndėsi tė tillė
gjithėpėrfshirėse dhe universale na tėrheqė
vėmendjen.
Shtėpia nė ligjin Islam
Njė mėnyrė pėr tė ēmuar rėndėsinė e
shtėpisė nė Islam ėshtė hedhja e vėshtrimit nė disa
rregulla tė cilat i ka vendosur ligji islam lidhur
me kėtė:
1.
Ėshtė e ndaluar hyrja nė shtėpinė e
ndokujt pa e pyetur dhe pa marr leje nga banorėt e
saj. Allahut thotė: “O
ju qė keni besuar mos hyni nė shtėpi tė huaj pa
kėrkuar leje dhe pa pėrshėndetur njerėzit e saj.”
Sure Nur 27
Pra nuk lejohet hyrja nė
shtėpinė e ndokujt pa pyetur sė pari dhe pastaj pa
t’u dhėnė leja. Ligji shkon edhe mė larg se kaq. Ai
rreptėsishtė e ndalon bile edhe shikimin nė shtėpinė
e ndokujt. Njėherė Muhammedi a.s. ishte nė shtėpi
duke i krehur flokėt. Njė njeri i cili qėndronte
jashtė shikonte vjedhurazi nė tė. Kur e vėrejti
pejgamberi a.s., iu drejtua me fjalėt: “Sikur
ta dija se po mė shikonit vjedhurazi do t’ju godisja
me krehėr nė sy.” Arsyeja e vetme qė ėshtė
obligim pėr tė kėrkuar leje para se tė hyni nė njė
shtėpi ėshtė pėr shkak tė shikimit.
Rregulla islame kėtu ėshtė mjaft e ashpėr. Ėshtė e
lejueshme qė atij i cili shikon vjedhurazi nė shtėpi
tė huaj t’i shpohet syri dhe kush e zbaton kėtė nuk
ka nevojė t`ia kompensojė pėr shpimin e syrit.
Arsyeja pėr kėtė ėshtė se shikimi nė shtėpinė
private tė dikujt tjetėr i humbė tė drejtėn pėr
kompensim ligjor.
2.
Ligji islam i vė
theks tė madh tė drejtave tė fqiut. Kjo dėshmohet me
numrin e madh tė rregullave ligjore tė cilat
paraqesin kėto tė drejta. Muhammedi a.s. ka thėnė:
“Engjėlli Xhibril vazhdonte tė mė porosiste pėr tė
drejtat e fqiut derisa fillova tė dyshoi se ata do
tė marrin pjesė nė trashėgimi.”
3.
Pėlqehet qė namazet
vullnetare tė falen nė shtėpi. I dėrguari i Allahut
i urdhėronte myslimanėt t’i kryenin kėto namaze nė
shtėpi. Ai porosiste: “Mos
i ktheni shtėpitė nė varreza.”
Ai po ashtu thoshte:
“Namazi mė i mirė pas
namazeve obligative, ėshtė namazi qė personi e fal
nė shtėpi.”
Falja nė shtėpi i sjell falėsit
dobitė vijuese:
1.
E ruan falėsin nga prirja pėr
syefaqėsi.
2.
Sjellė shembull tė mirė pėr anėtarėt
tjerė tė familjes.
3.
E mban shejtanin larg shtėpisė duke
ushqyer brenda saj njė ambient tė pėrkujtimit tė
Allahut dhe lutjeve.
4.
Kur nė shtėpi falėt namaz, shtėpia
bėhet gati si xhami. Ndėrsa kur nuk falet namazi nė
shtėpi, shtėpia bėhet si varrezė ku ligji islam e
ndalon kryerjen e faljes.
Sa keq bėhet kur shtėpitė tona bėhen
vend i mėkateve dhe veseve tė kėqija. Kėto shtėpia
janė mė tė kėqija se varrezat. Ato janė mė afėr
shtėpive publike.
Kapitulli
i parė
Thirrja nė bindje ndaj Allahut nė
shtėpi
Islami e ka pajisur shtėpinė me njė
nder tė veēantė. Na ėshtė obliguar neve pėr t’i
thirrur anėtarėt e shtėpisė nė bindje ndaj Allahut.
Nėse ne mundemi t’i bindim vėllezėrit tė kujdesen
vetėm pėr ēėshtjet e tyre nė shtėpi dhe t’i
drejtojnė pėrpjekjet e tyre pėr dave nė shtėpitė e
tyre, ne do tė shohim se do ndodhin mrekulli.
Nėse kombet mė tė fuqishme dhe mė tė
pasura nė tokė do tė dėshironin tė mobilizonin njė
ushtri misionare, pėr tė ngritur njė ide ose parim
tė caktuar, ata do t’ia dilnin tė mobilizonin mė sė
shumti disa mijėra persona. Nė anėn tjetėr, nėse ne
do tė arrinim ta bindim ēdo mysliman fetar t’i kryej
detyrat e thirrjes nė Islam brenda familjes sė tyre,
imagjinoni ēfarė rezultati do tė kishte. Rasti do tė
ishte ku miliona njerėz do tė mobilizoheshin pėr
punė islame, pa u ofruar ndonjė kompensim financiar.
Pėr mė tepėr, ju keni mobilizuar njė
forcė tė aftė pėr tė depėrtuar nė shtėpi. Njė
punonjės islamik ndoshta u flet njerėzve nė xhami,
nė qendra islame ose nė sheshe publike. Mirėpo ai
zakonisht nuk ka qasje tė drejtėpėrdrejt ndaj jetės
private nė shtėpitė e tyre. Madje edhe nėse mund tė
arrijė tė hyjė nė jetėn private, ai rrallė mund ta
ketė ndikim e njėjtė qė ka anėtari i shtėpisė.
I dashur lexues! ju jeni njėri nga
elementet qė pėrbėjnė shtėpinė tuaj bashkė me
babanė, nėnėn, vėllezėrit dhe motrat tuaja dhe
ndoshta bashkėshortin, bashkėshorten ose fėmijėt.
Kėta janė njerėzit me tė cilėt keni lidhje mė tė
forta dhe marrėdhėnie mė tė afėrta. Pėr kėtė arsyeje
ju keni mundėsi tė arrini me kėta njerėz atė qė nuk
mund ta arrini me dikėn tjetėr. Kėshtu qė mos prit
qė tė tjerėt tė vinė nė shtėpinė tuaj dhe tė
njoftohen me familjen tuaj pėr t’i thirrur ata nė
bindje ndaj Allahut nė vendin tuaj.
Islami fillon nė shtėpi
Falėnderimi i takon Allahut qė sot
gjejmė njerėz qė po kthehen nė Islam me numėr tė
madh. Kjo sjell gėzim nė zemrat e besimtarėve.
Kurdoherė qė flasim pėr kėtė ringjallje, na bėn tė
lumtur tė mendojmė se Islami ėshtė nė duar tė
besimtarėve dhe, se si Allahu po e ēon Islamin
pėrpara nė ditėn dhe kohėn tonė. Allahu ua shtoftė
atyre udhėzimin.
Sa i takon armiqve tė Islamit, ata
po flasin me nxitim si njerėz tė cilėt janė
tronditur nga diēka qė kurrė nuk e kanė pritur.
Qendrat e pushtetit nė perėndim nxjerrin rezolutė
pas rezolute qė theksojnė rreziqet e ringjalljes
Islame dhe rėndėsinė e kundėrvėnies ndaj Tij.
Ringjallja e bekuar ka shkaktuar
dėshirė te shumė tė rinj tanė pėr tė parė forcimin e
serishėm tė Islamit. Ata dėshirojnė ta shohin atė se
e ka kthyer forcėn qė mė parė e gėzonte. Kėto
shpresa tė ēmueshme janė nė tė gjitha zemrat tona.
Si mysliman, ne tė gjithė jemi tė
njohur me kėto shpresa dhe aspirata. Ne shikojmė
drejt qėllimit tė rindėrtimit tė Islamit, ngritjen e
tij nė tokė dhe pėrhapjen e tij nėpėr tėrė botėn.
Siē thotė fjala e urtė: “njė
udhėtim njė mijė kilometra fillon me njė hap tė
vetėm.” Atėherė, cili ėshtė hapi ynė i parė?
Pėrgjigjja ėshtė se nė momentin kur dikush vendos tė
bėj da’ve, hapi i parė ėshtė qė ai tė merret me
shtėpinė e vet.
Rruga e sahabeve
Ėshtė pikėllim tė shohim tė rinj e
tė reja tona duke shpresuar ta ndėrrojnė botėn kur
ata madje nuk mund ta ndėrrojnė gjendjen brenda
shtėpive tė tyre. Si mundet qė njė person i cili nuk
mund ta pėrmbush njė amanet aq tė vogėl, tė shpresoi
tė bartė barrėn e njė amaneti aq tė madh?
Sahabet si Ebu Bekri, Omeri, Othmani,
Aliu, Selmani, Biladhi dhe Suheibi, Allahu qoftė i
kėnaqur me ta, ėndėrronin qė Islami tė triumfonte,
derisa po pėsonin persekutimin mė brutal nė Mekke.
Ata mbetėn tė durueshėm dhe tė qėndrueshėm deri kur
Allahu u dha fitore. Tėrė kohėn ata ishin nė dijeni
tė faktit se fitorja fillon nė shtėpi.
Nėse e shikojmė jetėn e Ebu Bekrit,
ne do tė shohim se fėmijėt e tij ishin nė mes tė
myslimanėve. Ata i besuan tė Dėrguarit a.s. dhe
luftuan pėr Islam. Ne duhet tė kemi nė mendje rolin
tė cilin e luajtėn bijtė dhe bijat e tij gjatė
emigrimit.
Ne duhet gjithashtu tė shikojmė
birin e Omerit, Abdullah Ibn Omerin, i cili ka qenė
kandidat pėr halife, pas kohės sė halifeve tė
drejtė.
Gjithashtu duhet t’i shohim edhe
fėmijėt e Aliut, Hasanin dhe Husenin, pėr tė cilėt
pejgamberi a.s. ka thėnė se do tė jenė prijėsit e
rinisė nė Xhenet.
Ne po ashtu duhet tė vlerėsojmė
familjen e Zubejrit. Fėmijėt e tij, sidomos Abdullah
Ibn Zubeirin, tė cilėt u rritėn me Islam dhe bėn
sakrifica tė mėdha pėr fenė.
E njėjta gjė mund tė thuhet edhe pėr
sahabėt tjerė. Shtėpia e ēdonjėrit nga ata ishte
ēerdhe pėr edukim tė duhur Islam. Secila nga kėto
ēerdhe nxorėn njerėz tė mėdhenj tė cilėt i shėrbyen
Islamit. Ata formuan ushtritė dhe udhėheqėsit e tyre
dhe Allahu ndėrtoi Islamin me duart e tyre.
Kapitulli i dytė
Gjenden tri detyra themelore, tė
cilat duhet tė zbatohen brenda ēdo shtėpie. Secilėn
prej tyre do ta diskutojmė me radhė:
Detyra e parė:
Pėrmbushja e nevojave tė familjes
Ne duhet t’i pėrmbushim nevojat
familjare. Nuk duhet tė mendojmė qė njė djalosh
fetar nė shtėpi, duhet tė kalojė gjithė kohėn e tij
duke udhėtuar me vėllezėr tjerė myslimanė, pėr tė
shkuar nė qendra islame ose pėr tė ndjekur ligjėrata
fetare ose t’ia kushtojė gjithė kohėn aktiviteteve
personale si tė lexuarit, tė recituarit e Kur’anit,
dėgjimin e ligjėratave ose duke fjetur, pa bėrė
asgjė pėr familjen dhe nevojat e tyre. Atėherė kush
do t’i kryej punėt e shtėpisė? Kush do t’i ēojė
anėtarėt e familjes nė vendin ku duhet tė shkojnė?
Kush do t’i pres mysafirėt? Kush do ta marrė
familjarin tjetėr nga aeroporti? A ka arsye qė
anėtari fetar i familjes tė jetė ai qė thotė: “mė
falni! Nuk kam kohė, jam i zėnė!” Ky djalosh fetar
nuk e ka kryer rolin e tij si duhet. Si rezultat
duhet tė jetė dikush tjetėr pėr ta kryer atė. Ky
person tjetėr mund tė jetė i dobėt nė fe, por pėr
shkak se kujdeset pėr nevojat e shtėpisė ai do tė
ketė ndikim mė tė madh nė familje. Fjalėve tė tij do
t”ia vėnė veshin dhe urdhėrave tė tij do t’i binden.
Mendimet e tij do tė ēojnė peshė. Sa i pėrket
djaloshit fetar, fjala e tij nuk do tė ketė peshė
fare, meqė ai nuk bėn asgjė qė do t’i bėnte dobi
ndokujt.
Nganjėherė situata ėshtė edhe mė
keq. Ka raste kur njeriu fetar nuk ia lė ēėshtjet e
familjes nė pėrgjegjėsi vėllait tė vet por ia lė
shėrbėtorit ose shoferit. Shoferi i ēon vajzat nė
shkollė dhe nė dyqan-treg. Ky i huaj qėndron me ato
nė veturė ose nė qendra tregtare me orė tė tėra.
Ky ėshtė njėri prej gabimeve mė tė
mėdha nė tė cilat biejnė disa nga njerėzit fetar.
Shėrbimi ndaj anėtarėve tė familjes
ėshtė mėnyra mė e mirė pėr tė ndikuar te ta. Njė
djalosh fetar duhet ta ruajė familjen prej largimit
tė panevojshėm nga shtėpia. Ai vetė duhet tė
kujdeset pėr nevojat e tyre. Ai duhet tė dalė nė
treg pėr ta. Ai fare nuk do tė mund t’i pengojė
gratė nga dalja nė treg, nėse nuk del nė vend tė
tyre, duke u arsyetuar sė ėshtė i zėnė. Shtėpia e
tij nuk ėshtė hotel ku duhet tė flejė, ha dhe pi.
Pėrfundimisht nuk ėshtė vend pėr tė mos bėrė asgjė
tjetėr, pos tė veprojė si perandor duke urdhėruar
tjerėt dhe duke u vėnė ndalesa pa u siguruar
alternativa.
Nėse dėshironi qė tė tjerėt t’u
dėgjojnė, atėherė ju duhet tė gjeni pak kohė dhe tė
bėni pėrpjekje pėr tė qenė tė siguruar se nevojat e
familjes po pėrmbushen. Duhet tė gjeni kohė pėr t’i
blerė gjėrat qė ju duhen dhe pėr t’i ēuar atje ku
kanė nevojė.
Fjalėt e njėjta mund t’i themi pėr
motrat tona tė devotshme, pasi qė disa nga motrat e
reja fetare, nuk po i kryejnė punėt e shtėpisė qė
kėrkohet nga ato.
Mundet qė njė motėr tė arsyetohet se
nuk ka kohė pėr t’i bėrė punėt e shtėpisė pėr shkak
se po lexon Kur’an ose po dėgjon njė ligjėratė nė
kasetė. Atėherė e pyet veten se si mund tė ketė
ndikim pozitiv nė anėtarėt tjerė tė familjes sė saj
dhe t’i vė fund sjelljeve tė liga qė ata i shfaqin?
Pėr tė qenė tė aftė qė ta luftoni
sjelljen e keqe tė anėtarėve, e cila zhvillohet nė
shtėpi, sė pari duhet tė ndėrtoni pozitėn tuaj
brenda familjes, duke u shėrbyer atyre dhe duke ua
plotėsuar nevojat. Mos e bėni veten tė padukshėm!
Bėni qė prezenca juaj tė ndihet duke u ndihmuar tė
tjerėve! Disa nga tė rinjtė tanė fetar nė njė farė
mėnyre ikin nga shtėpitė e tyre nė momentin kur
pėrqendrohen nė fe. Ata e ndiejnė se nuk mund ta
pėrballojnė qėndrimin nė shtėpi sepse ajo ėshtė e
rrethuar me mėkate.
Disa prej tyre mendojnė se ata mund
tė ikin duke bėrė xhihad. Ata shpesh nuk u vėnė
veshin rregullave ligjore islame lidhur me njė
vendim tė tillė serioz, i cili lehtė mund tė
rezultojė nė vdekje. Disa tė rinj thjesht e pranojnė
se dėshirojnė tė bėjnė vetėvrasje dhe e shohim
xhihadin si njė mėnyrė tė ligjshme Islame pėr tė
vepruar ashtu.
Tė tjerėt kėrkojnė tė
arratisen, pėr tė studiuar ose thjesht pėr t’u
shpėrngulur nga shtėpia. Shpesh vėrejmė shenja tė
qarta nė sjelljen e tyre qė lėnė tė kuptojmė se ata
thjesht po arratisen nga shtėpia. Disa prej tyre e
lėnė shtėpinė pa lejen e prindėrve tė tyre. Ata
harrojnė se kur njė njeri e pyeti Muhammedin a.s.
nėse kishte mundėsi tė shkojė nė xhihad, pejgamberi
a.s. menjėherė e pyeti se a i kishte gjallė
prindėrit. Kur ai u pėrgjigj se ata ishin gjallė,
pejgamberi a.s. i tha:
“Xhihadi
juaj ėshtė kujdesi pėr prindėrit”.
Ata po ashtu harrojnė se kur njė i ri tjetėr iu
afrua pejgamberit a.s. pėr t’i kėrkuar leje tė
shkojė nė xhihad, pejgamberi a.s. e pyeti se a e
kishte nėnėn gjallė. Kur e mori vesh se ajo ishte
gjallė, ai a.s. i tha:
“Mjerė pėr ty! Kujdesu pėr tė,
do ta fitosh Xhenetin!”
Kėshtu qė nėse
dėshirojmė Xhenetin, mėnyra mė e shpejtė pėr tė
arritura atje ėshtė nderimi i nėnave tona.
Gjatė sundimit tė Omeri Ibn Hatabit,
njė djalosh i quajtur Kullab shkoi pėr xhihad nė
Siri me ushtrinė e Jezid Ibn Ebu Sufjan. Babai i
djalit vajti te Omeri dhe i tregoi atij me vargje
poetike se si djali i tij e kishte braktisur babanė
dhe nėnėn. Omeri e pyeti se pėr ēfarė po bėhej
fjalė. Plaku iu pėrgjigj se djali i tij ishte nisur
pėr nė Siri dhe i kishte braktisur dy prindėrit e
tij tė vjetėr. Me tė dėgjuar kėtė, Omeri filloi tė
qajė dhe shpejt i shkroi Jezidit duke e urdhėruar tė
riun tė kthehej me tė gjitha plaēkat e tij te Omeri.
Kur djaloshi arriti, Omeri e pyeti:
“Ju jeni Kullabi?” Pastaj i tha: “Shko
te prindėrit tuaj, nderoi ata dhe qėndro me ta
derisa tė vdesin.”
Edhe pse xhihadi ėshtė nga veprat mė
tė ndershme nė Islam, kėrkohet leja e prindėrve. Pa
kėtė leje, ėshtė e ndaluar tė shkohet, pėrveē nė
raste kur xhihadi bėhet obligim pėr ēdo individ.
Nganjėherė njė person nuk mund t’ia
del me thirrjen nė Islam tė familjes se tij. Njė
person i tillė nuk do tė mund tė angazhohet nė dave
ose pėrpjekje larg nga shtėpia. Si mund qė njė
person i cili madje nuk mund t’i bėj ballė detyrave
nė shtėpinė e vet tė mendojė se mund tė merr
pėrsipėr detyra, tė cilat do tė ndikojnė nė ummetin
islam.?
Detyra e tij e parė ėshtė tė bėjė
vend duke i pėrmbushur pėrgjegjėsit e tij ndaj
familjes. Ai duhet tė pėrpiqet tė qėndrojė nė
shtėpi, pa marrė parasysh se ēfarė rrethanash janė
krijuar dhe tė bėj atė qė ka mundėsi pėr t’i
rregulluar gjėrat.
Detyra e dytė: Edukimi, udhėzimi dhe
udhėheqja
Farefisi mė i afėrt i personit ėshtė
brenga primare dhe ata janė tė parėt, tė cilėt duhet
tė trajtohen mirė nga ai. Nuk ka dyshim se thirrja e
tyre nė atė qė ėshtė e drejtė ėshtė pjesė e kėtij
trajtimi tė mirė qė duhet t’u bėjmė.
Allahu duke iu drejtuar pejgamberit
a.s thotė: “ Dhe tėrhiqja vėrejtjen farefisit tėnd
mė tė afėrt.”
Kur’an Esh Shuaraė 214
Pasi i zbriti ky ajet
pejgamberit a.s., ai i mblodhi farefisin e tij dhe u
tha: “ O kurejshitė! Shpėtoni veten nga zjarri,
sepse unė nuk mundem tė bėj asgjė pėr ju tek Allahu.
O Ebu Abd Menaf! Unė nuk mundem tė bėj asgjė pėr ju
tek Allahu. O Safie, halla e tė dėrguarit tė
Allahut! Unė nuk mundem tė bėj asgjė pėr ju tek
Allahu. O Fatime, bija e Muhammedit! Shpėtoje veten
nga zjarri, sepse unė nuk mundem tė bėj asgjė pėr ju
tek Allahu. Mė kėrkoni nga pasuria ēfarė dėshironi,
por unė nuk mundem tė bėj asgjė pėr ju tek Allahu!
Farefisi juaj i ngushtė kanė mė
shumė tė drejtė pėr t’u thirrur nė bindje ndaj
Allahut se sa tė tjerėt. Ėshtė gabim t’i thėrrasėsh
tė tjerėt nė Islam, ndėrsa familjen tėnde ta lėsh nė
devijim dhe mėkate. Ju duhet t’i filloni pėrpjekjet
nė shtėpi dhe t’u tregoni rrugėn e drejtė anėtarėve
tė familjes. Ka shumė mėnyra pėr ta bėrė kėtė.
Mėnyra e parė ėshtė arsimimi.
Ju duhet tė filloni me njė hallkė tė dijes nė
shtėpi. Kjo ėshtė nė pajtim me sunnetin. Njė ditė
gratė shkuan te pejgamberi a.s. dhe i thanė: “
Burrat po ju marrin gjithė kohėn. Na jep njė ditė
pėr tė na mėsuar.” Ai u premtoi atyre se do
tė veprojė ashtu. Njėherė gjatė ligjėratės ai i
kėshilloi ato duke u thėnė: “Nėse njė grua ka
tre fėmijė dhe tė gjithė i vdesin, ata do tė jenė
mburojė nė mes saj dhe zjarrit.” Njė grua
pyeti nėse ėshtė e njėjtė pėr dy fėmijė dhe ai i tha:
“Dy gjithashtu.”
Nė njė transmetim tjetėr, pėrmendet se njė grua
tjetėr foli dhe pyeti: “Po pėr njė fėmijė?”
Kėsaj iu pėrgjigj pejgamberi a.s. duke thėnė:
“Madje njė.”
Ne mund tė kuptojmė nga ky hadith se
pejgamberi a.s. caktoi njė ditė tė veēantė ku do t’i
mėsonte gratė. Buhariu e vendosi kėtė hadith nėn
kapitullin ‘A duhet t’u caktohet grave njė ditė e
veēantė pėr ligjėrim? Ne gjithashtu duhet tė
kemi parasysh faktin se kur pejgamberi a.s. u foli
grave, ai i informoi mbi ēėshtjet tė cilat kishin
nevojė tė dėgjonin. Si rrjedhim, ne duhet tė
pėrpiqemi pėr t’i dhėnė anėtarėve tė familjes
udhėzime qė i pėrkasin nevojave tė tyre.
Disa hapa praktik qė mund tė merren:
1.
Bėni njė bibliotekė tė vogėl nė
shtėpinė tuaj qė pėrmban libra dhe artikuj tė cilat
i drejtohen nevojave tė burrave, grave dhe fėmijėve
nė familjen tuaj. Ju gjithashtu duhet tė keni disa
libra tregimesh me tematika islame pėr fėmijė. Ju
duhet t’i merrni disa libra tė historisė Islame dhe
disa punime interesante. Ju duhet tė organizoni
librarinė mirė dhe duhet tė jetė e kapshme nga
anėtarėt e ndryshėm tė familjes, kėshtu qė ata do ta
pėrdorin dhe pėrmes saj do tė bėhen tė predispozuar
pėr pranimin e rrugės sė drejtė.
2.
Pėrveē bibliotekės me libra ju duhet
tė siguroni njė bibliotekė tė vogėl me kaseta qė
pėrmban ligjėrata tė incizuara, ilahi, Kur’an dhe
lutje pėr tė gjithė anėtarėt e shtėpisė. Duhet tė
ketė ligjėrata qė kanė tė bėjnė me ligjet Islame dhe
me kryerjen e adhurimeve dhe disa qė kanė tė bėjnė
ekskluzivisht me ēėshtjen e gruas. Ju gjithashtu
duhet tė bėni njė program pėr t’i ndihmuar anėtarėt
e shtėpisė tė pėrfitojnė nga kėto dy biblioteka.
3.
Ėshtė e domosdoshme qė ēdonjėri nga
ne tė mbaj njė orė fetare nė shtėpi, sė paku njė
herė nė javė, pėr tė gjithė familjen. Ajo duhet tė
pėrfshijė memorizimin e Kur’anit, memorizimin e
haditheve, njė sesion pyetje-pėrgjigje, udhėzime se
si duhet tė kryhen aktet e adhurimit me saktėsi dhe
diēka pėr t’i zbutur zemrat. Nė kėtė mėnyrė ju do tė
keni ndikim nė familje dhe do t’u mėsoni atė qė kanė
nevojė.
Njė mėnyrė tjetėr ėshtė urdhėrimi nė
tė mirė dhe ndalimi nga e keqja. Ne duhet ta bėjmė
atė ashtu si ka vepruar pejgamberi a.s.
Njėherė pejgamberi a.s. kaloi pranė
njė gruaje, e cila po qante mbi njė varr. Ai i tha
asaj: “ Ke frikė Allahun dhe bėhu durimtare.”
Ajo, duke mos kuptuar se kush i foli, iu pėrgjigj:
“Mė le rahat. Ju nuk jeni goditur me atė qė mė
ka ndodhur mua dhe ju nuk e keni njohur kėtė njeri.”
Kur i treguan se njeriu qė e
kėshilloi ishte vetė pejgamberi a.s., ajo shkoi te
dera e pejgamberit a.s. dhe gjeti se askush nuk e
ruante derėn. Ajo e pa pejgamberin a.s dhe i tha:
“Unė nuk e dita se ju ishit.” Ai iu
pėrgjigj: “Koha
pėr durim ėshtė nė fillim tė fatkeqėsisė.
Kėtu pejgamberi a.s. sė pari e
urdhėroi nė tė mirė duke e thirrur tė jetė e
durueshme dhe t’i frikėsohej Allahut. Pastaj ai iu
pėrgjigj asaj duke e informuar se duhet tė jetė e
durueshme nė fillim tė fatkeqėsisė. Kjo ėshtė mėnyra
si pejgamberi a.s. i mėsoi sahabėt tė urdhėrojnė nė
tė mirė dhe tė ndalojnė nga tė kėqijat. Kurdo qė ai
e shihte njė tė keqe, ai do ta nxirrte nė pah atė nė
mėnyrė tė butė dhe do t’u pėrkujtonte Allahun.
Kjo nuk ėshtė njė kohė pėr tė
shfaqur fuqinė dhe autoritetin tuaj, por koha pėr
tė urdhėruar nė tė mirė dhe pėr tė ndaluar nga tė
kėqijat nė tė njėjtėn kohė pėr t’i pėrkujtuar pėr
Allahun. Nga ne kėrkohet t’i ngjallim zemrat e
njerėzve nė familje dhe tė mbjellim nė zemrat e tyre
frikėn dhe dashurinė ndaj Allahut dhe njė dėshirė
pėr tė kėnaqur Atė dhe pėr tė fituar Xhenetin. Kjo
kėrkon nga ne njė qasje qė do tė mbjell besim nė
zemra.
Detyra e tretė
Mbikėqyrja dhe monitorimi i
ēėshtjeve tė familjes
Kjo detyrė vjen pas dy detyrave
tjera. Ėshtė shkallė tė cilėn ju dhe familja juaj
duhet ta arrini. Megjithatė, kur arrihet kjo
shkallė, ju duhet tė keni mundėsi tė monitoroni
ēėshtjet e familjes suaj dhe t’i merrni nė llogari
pėr gabimet e tyre. Pejgamberi a.s. e pėrmbushi kėtė
detyrė shumė bukur. Abdullah Ibn Amar transmeton:
“Ne ishim me tė dėrguarin e Allahut a.s. kur ai e
vėrjeti njė vajzė tė cilėn nga largėsia nuk mund ta
njihte. Kur ne iu afruam asaj, doli se ishte vajza e
tij, Fatimja. Ai e pyeti atė: “Fatime, ēfarė ju bėri
tė dilni nga shtėpia?”
“Erdha ta vizitoj familjen e tė
ndjerit qė tė mund t’i ngushėlloja.”
Ai e pyeti: “Mos shkove te varrezat
me ta?”
Ajo u pėrgjigj: “Allahu mė ruajt
prej veprimit tė asaj pune, pasi ju kam dėgjuar se
ēfarė keni thėnė pėr njė punė tė tillė.”
Ai i tha asaj: “Nėse do
shkonit te varrezat me ta, nuk do ta shihnit
xhenetin siē nuk e ka parė stėrgjyshi juaj.”
Natyrisht se stėrgjyshi i saj ishte
pabesimtar. Ajo qė na intereson kėtu ėshtė
interesimi i pejgamberit a.s. qė ta dijė se pse ka
dal ajo nga shtėpia.
Njėherė pejgamberi a.s. shkoi
nė shtėpinė e Fatimes dhe nuk e gjeti Aliun nė
shtėpi, kėshtu qė e pyeti se ku ishte ai. “Ne
patėm njė mospajtim dhe ai mė zemėroi, kėshtu qė ai
doli dhe nuk e bėri pushimin e mesditės nė shtėpi.”
Pejgamberi a.s. e porositi dikė qė ta gjejė
Aliun. Njeriu u kthye dhe e informoi se Aliu ishte
nė xhami duke pushuar. I dėrguari i Allahut shkoi te
xhamia dhe e gjeti Aliun tė shtrirė. Pallto i kishte
rrėshqitur nga supet dhe ishte bėrė me dhe. I
dėrguari a.s. filloi t’i heq pluhurin dhe i tha:
“ Ngrihu, o Ebu Turab ( Zotėri i dheut)”
Nga ajo ditė, Aliu ishte shumė krenar pėr atė kunj,
sepse pejgamberi a.s. ia kishte lėnė.
Aishja transmeton:
“Kur mė erdhi rradha ta kaloja natėn me tė
dėrguarin e Allahut, ai erdhi nė dhomė, hoqi pallton
dhe i zbathi kėpucėt, tė cilat i vuri pranė kėmbėve
tė tij. Ai shtriu mbulesėn nė shtrat dhe u shtri nė
tė duke qėndruar ashtu deri sa mendoi se mė kishte
marrė gjumi. Pastaj ai e hapi derėn dhe doli. Duke e
mbyllur atė lehtė, unė e mbulova kokėn, vura
mbulesėn dhe i lidha rrobat. Atėherė dola pėr tė
shkuar hapave tė tij deri sa ai arriti nė varreza.
Ai qėndroi atje pėr njė kohė tė gjatė. Pastaj i
ngriti duart tri herė. Pastaj ai u largua dhe po
ashtu unė u largova. Ai ecte shpejt edhe unė ecja
shpjet. Pastaj ai filloi tė vrapojė edhe unė fillova
tė vrapoj. Unė arrita tė kthehem nė
shtėpi para tij dhe u shtriva nė shtrat. Ai hyri
brenda dhe mė pyeti: “ Pse
oj Ajshe ke mbetur pa frymė?” Unė i thashė:
“Asgjė s’ka ndodhė.”
Ai tha :
“Mė trego ose Njohėsi i
hollėsive do tė mė informojė.”
Unė i thash: “ O i dėrguar i
Allahut, flijofsha babėn dhe nėnė pėr ty.” Pastaj i
tregova gjithė ngjarjen.”
Ai mė pyeti: “A ju ishit figura e
errtė qė e shihja para meje?”
Unė thash: “Po.”
Ai mė qėlloi nė gjoks
qė mė shkaktoi pak angėshti dhe mė tha:
“A menduat se Allahu dhe
i dėrguari i Tij do tė veprojnė padrejtėsisht me
juve.”
Unė i thashė: “Ēfarėdo qė njerėzit e
fshehin Allahu e dinė atė.”
Ai tha: “ Xhibrili mė erdhi
kur ju mė pat mua. Ai mė thirri mua dhe e fshehu
veten nga ju. Unė iu pėrgjigja thirrjes sė tij, por
unė e fsheha atė nga ju. Ai nuk do tė hynte derisa
ju nuk ishit krejt tė veshur. Unė mendova se ju
kishit rėnė nė gjumė dhe nuk dėshirova t’ju zgjoja,
duke u frikėsuar se ju mund tė tronditeshit.
Xhibrili pastaj mė tha: “Zoti juaj ju ka urdhėruar
tė shkoni te banorėt e varrezave dhe tė kėrkoni
falje pėr ta.
Ne duhet t’i shqyrtojmė tė gjitha
pyetjet qė i dėrguari i Allahut ia bėri Aishes.
Pastaj ai e informoi atė se ajo ēfarė brengosej
kurrė nuk mund tė ndodhte dhe i tregoi arsyejen e
largimit dhe punėn qė e kishte bėrė. Aishja, Allahu
qoftė i kėnaqur me tė, transmeton edhe shumė
incidente tjera interesante.
Arsyeja e pėrmendjes sė kėtij
tregimi ėshtė tė ilustrojmė se si i dėrguari i
Allahut kujdesej pėr veprimet e familjes sė tij. Ai
na urdhėroi tė bėjmė tė njėjtėn gjė me ata qė i kemi
nėn kujdesin tonė.
Kapitulli i tretė
Sot shtėpia pėrshkohet nga ndikime
tė shumta. Disa nga ato vijnė nga brenda shtėpisė
kurse tė tjerat jashtė saj. Ėshtė me rėndėsi tė
madhe qė tė jemi nė dijeni tė kėtyre ndikimeve. Le
t’i shikojmė disa prej tyre.
Shkolla
Shtėpia nuk ėshtė vend i vetėm ku
bijat tona edukohen. Gjendet njė institucion tjetėr
qė ka hise nė kėtė. Shkolla ka njė ndikim tė
dukshėm. Ne duhet ta pyesim veten se ēfarė efekti
kanė shkollat nė bijat tona.
Ne mund t’i pėrgjigjemi kėsaj pyetje
vetėm nėse i hapim sytė dhe shikojmė se ēfarė po
sjellin bijat nė shtėpi nga shkolla. A vijnė ato me
diturinė e saktė, sjelljet e mira dhe frikė-respekt
pėr Allahun apo zhduken kėto cilėsi pėr ēdo ditė?
Ėshtė gabim qė ne t’i vėmė fėmijėt
tanė nė ēfarėdo shkolle dhe pastaj t’i themi vetes
se ata janė nė duar tė sigurta. Ėshtė mė mirė tė
sigurohemi se a me tė vėrtetė po i vendosim nė duar
tė sigurta. Madje edhe kur kemi besim se shkolla
ėshtė e mirė, ne nuk duhet tė harrojmė rolin qė
duhet ta luajmė nė shkollė.
Shokėt
Bijat tona pashmangshėm do kenė njė
grup tė shoqeve me tė cilat shoqėrohen nė shkollė
ose diku tjetėr. Ato shpesh formojnė lidhje tė
ngushta me njėra-tjetrėn dhe kalojnė shumė kohė
bashkė. Ndoshta kėto shoqe janė tė mira, por edhe
nėse ėshtė kėshtu ne duhet tė jemi tė kujdesshėm se
mos po drejtohen nga njė vajzė, e cila ėshtė mė pak
e virtytshme dhe qė mund t’i llastojė shumicėn.
Ka tregime tė tmerrshme, tė cilat
mund t’ju tregoj por ju e keni tė vėshtirė t’i
besoni. Kėto tregime nuk kanė tė bėjnė me vajzat nė
shkollat e larta por me ato tė shkollave tė mesme.
Vajzat nė kėtė moshė janė shumė mendjelehta dhe tė
ndikueshme. Zemrat e tyre janė pastra nė thelb.
Megjithatė, nė mes tyre mund tė qėllojė njė vajzė e
cila ėshtė e keqe, por ka personalitet tė fort. Njė
vajzė e tillė mund t’i devijojė shumė tė tjera.
Tė njėjtat fjalė mund t’i themi pėr
djemtė. Shokėt janė prej ndikuesve mė tė mėdhenj qė
fėmijėt kanė dhe ėshtė detyrė e prindėrve t’i
pėrcjellin fėmijėt se mė kė po shoqėrohen.
Prindėrit, pra duhet ta dinė se kush janė shokėt e
fėmijėve tė tyre.
Telefoni
Ky ėshtė njė kėrcėnim i rėndė brenda
shtėpisė. Rrallė ka njė shtėpi ose dhomė pa telefon
nė kohėn tonė.
Shumė njerėz tė cilėt nuk i kanė
frikė Allahut e pėrdorin telefonin pėr qėllime tė
ndyta. Gati ēdo krim qė kryhet nė shoqėrinė tonė
mbėshtet nė njė telefonatė njė kohė para kryerjes sė
krimit.
Nganjėherė fillon si lojė ose si
mjet pėr ta humbur kohėn. Kjo shpie nė njė takim dhe
pastaj nė gjėra mė tė pista. Kėshtu kalohet nga njė
punė e keqe nė njė mė tė keqe e me rrallė. Para
shumė kohe njė poet ka shkruar:
Njė shikim, njė buzėqeshje, njė
pėrshėndetje shoqėrore,
Pak biseda, njė takim,
pastaj........
Si rrjedhim ne duhet tė mbjellim nė
fėmijėt cilėsi tė cilat do t’i fortifikojnė nga kėto
rreziqe. Ne duhet t’i mėsojmė qė t’i shmangen
shfrytėzimit tė kotė tė kohės dhe sjelljes sė ligė.
Nėse ne prindėrit jemi indiferent nė
kėtė ēėshtje atėherė kemi shkelur amanetin qė na
ėshtė dhėnė. Njeriu ėshtė bari pėr shtėpinė dhe
familjen e tij. Ai ėshtė bari pėr kopenė e tij.
Tregu
Tregu ėshtė njė vend i hapur ku
pėrzihen tė gjitha kategoritė e njerėzve. Disa vijnė
aty pėr tė blerė, disa pėr tė shitur dhe disa tjerė
vijnė pėr qėllime tjera. Nė kėtė vend vajzat u
ekspozohen fjalėve provokuese dhe keqpėrdorimeve.
Atje gratė shkėmbejnė shikime dhe gjithashtu ndonjė
fjalė tė ndytė. Paramendoje se sa e rrezikshme ėshtė
njė situatė e tillė. Paramendoje se nė ēfarė joshje
po ekspozohen vajzat. Njė bari i cili e lė tė lirė
kopenė e tij nė hapėsirė tė hapur dhe pastaj kotet,
mund tė pres qė ujqit t’ia hanė delet.
Pėrfundimi
Tė gjithė atė qė e thamė na sjell
deri te njė pėrfundimi i pashmangshėm se shtėpia ka
rėndėsi tė madhe. Nėse ne kemi sukses t’i bėjmė
burrat dhe gratė punonjės islamik nė shtėpi, ne do
tė arrijmė shumė. Ne do tė kemi mundėsi tė
depėrtojmė nė ēdo shtėpi dhe do tė kemi ndikim
pozitiv nė ēdo anėtar tė gjeneratės tonė.
Ka shumė mėnyra pėr tė bėrė reforma
nė shtėpi:
1.
Duke krijuar pozitė nė shtėpi pėrmes
ofrimit tė shėrbimeve pėr familjen.
2.
Duke pėrdorur metoda
tė ndryshme tė arsimimit, mėsimit dhe udhėzimit
brenda shtėpisė.
3.
Duke i mbikėqyrur
anėtarėt e familjes. Vendosja e tyre nėn mbrojtjen
dhe kujdesin tonė pa u bėrė tė dyshimtė, tė lodhshėm
dhe tė padurueshėm.
Ne lusim Allahun qė ky punim t’i
ndihmojė njerėzit nė kryerjen e roleve tė tyre nė
shtėpi. Qėllimi i shkrimit tė kėtij punimi ėshtė qė
t’i nxisė vėllezėrit dhe motrat qė ta vėnė nė
praktikė atė qė shkruhet. Sot ka shumė ndikime
negative qė rrethojnė shtėpitė tona dhe ato tani po
veprojnė brenda familjeve tona.
Zėri i kėngėtarit qė dėgjohet nė
shtėpitė tona, valltarit, spikerit, kasetės, libri,
volumi i poezive, piktura dhe revista janė tė gjitha
pjesė tė kėtij komploti pėr tė ndikuar nė ne. Askush
nga ne s’ėshtė i sigurt nga pasojat e tyre, pėrveē
atė qė Allahu e ka ruajtur.
Ne lusim Allahun qė tė na dhėnė
sukses nė reformimin e familjeve tona dhe nė
pėrmbushjen e amanetit qė Allahu na ka ngarkuar.
Allahu i dinė ēėshtjet tona mė sė miri.
Paqja dhe mėshira e Allahut qoftė
mbi shėrbėtorin dhe tė dėrguarin e Tij, Muhammedin
dhe mbi familjen dhe shokėt e tij.
Pėrktheu nga
anglishtja:
Driton Maxhuni
Redaktor gjuhėsor:
Avni Avdiu
Titulli nė origjinal:
“Islamic Work at Home”
Autor:
Selman el Audeh
Marrė nga:
www.islamtoday.com
Publikuar pėr herė tė parė nė
shqip nga:
www.klubikulturor.com
|