Sheriati ėshtė i pėrpiluar nė mėnyrėn mė tė pėrsosur dhe
si i tillė i pėrshtatet gjithė njerėzimit, tė gjitha
kohėrave dhe tė gjitha gjendjeve dhe situatave, duke mos
i ngarkuar apo rėnduar njerėzit me atė qė i mundon apo
nuk kanė mundėsi pėr ta bėrė, siē thotė Allahu i
Madhėruar nė Kuran: “Dhe nuk ju obligoi nė fe me
ndonjė vėshtirėsi.” (Haxh: 78)
Si dhe ajeti tjetėr: “Allahu me kėtė dėshiron
lehtėsim pėr ju, e nuk dėshiron vėshtirėsim pėr ju.”
(El-Bekare: 185)
Pasi udhėtimi zakonisht shoqėrohet nga vėshtirėsitė, siē
ėshtė transmetuar nė hadith: “Udhėtimi ėshtė pjesė e
dėnimit”, Allahu i Mėshirshėm ka bėrė lehtėsime nė
udhėtim pėr njerėzimin.
Nga kėto lehtėsime ėshtė edhe lejimi pėr tė ngrėnė dhe
pirė gjatė udhėtimit nė ditėt e Ramazanit. Ky ėshtė njė
lehtėsim i pėlqyer, duke u bazuar nė hadithin e
Muhamedit salallahu alejhi ue selem: “Nuk ėshtė prej
mirėsisė sė plotė agjėrimi nė udhėtim.” Ky hadith ka pėr
qėllim atė qė e mundon shumė agjėrimi gjatė udhėtimit.
Pra, ky ėshtė njė lehtėsim pėr atė qė has vėshtirėsi nė
udhėtim e po ashtu edhe pėr ata tė cilėt udhėtimin e
kanė tė lehtė dhe argėtues, ngase rregulla ėshtė
vendosur pėr atė qė zakonisht ka (vėshtirėsi), por nė
kėtė rast i pėrfshin tė gjithė ata qė kanė vėshtirėsi
apo nuk kanė vėshtirėsi.
E bazuar nė kėto rregulla plot urtėsi, mund ta kuptojmė
se sa ėshtė tolerante kjo fe dhe sa shumė i kushton
rėndėsi mėshirės dhe lehtėsimit pėr njerėzit sipas
situatave dhe gjendjeve tė tyre, duke kėrkuar nga
njerėzit vetėm atė qė kanė mundėsi tė bėjnė. Nuk na
mbetet tjetėr vetėm se tė themi: “Jemi tė kėnaqur qė
Zoti ynė ėshtė Allahu, feja jonė ėshtė Islami dhe i
Dėrguari i ynė ėshtė Muhamedi salallahu alejhi ue selem.”
Hadithi i tetė
Aishja, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, transmeton se
Hamzete Bin Umeru El-Eslumij i ka thėnė Muhamedit
salallahu alejhi ue selem: “A tė agjėroj nė udhėtim?” Ai
e kishte zakon tė agjėronte shumė dhe Muhamedi salallahu
alejhi ue selem i tha: “Nėse dėshiron, agjėro e nėse
dėshiron, mos agjėro.”
Kuptimi i pėrgjithshėm i hadithit
Pasi sahabėt, Allahu qoftė i kėnaqur me ta, e kishin
kuptuar se sheriati ėshtė i mėshirshėm dhe ua ka
lehtėsuar qė tė mos agjėrojnė gjatė udhėtimit nė shenjė
mėshire pėr ta.
Hamza Eslemij, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, ishte nga
ata sahabė qė kishin durim tė madh nė adhurimin e
Allahut dhe po ashtu edhe nė agjėrim. Ai dėshironte tė
bėnte sa mė shumė adhurim dhe e kishte zakon tė
agjėronte shumė.
Ai shkoi dhe e pyeti Muhamedin salallahu alejhi ue selem:
“A tė agjėroj nė udhėtim?” Muhamedi salallahu alejhi ue
selem ia dha mundėsinė qė tė zgjidhte ndėrmjet agjėrimit
apo mosagjėrimit gjatė udhėtimit dhe i tha: “Nėse do,
agjėro e nėse do, mos agjėro.”
Ēfarė mund tė pėrfitojmė nga ky hadith?
1- Lejimin e ngrėnies dhe tė pirjes gjatė udhėtimit nė
Ramazan, ngase zakonisht nė udhėtime ka vėshtirėsi.
2- Mundėsia pėr zgjedhje ndėrmjet agjėrimit apo
mosagjėrimit pėr atė qė ka mundėsi tė agjėrojė. Kėtu
kemi pėr qėllim agjėrimin gjatė muajit tė Ramazanit. Qė
ta kuptojmė mė mirė kėtė rregull, do tė sjellim hadithin
qė e transmeton Ebu Daudi dhe Hakimi, se Hamza bin Umeru,
Allahu qoftė i kėnaqur me tė, ka thėnė: “O i Dėrguar i
Allahut, unė rėnkoj nga plaga nė shpinė, jam duke u
mjekuar. Ndodh qė kėtė vit tė udhėtoj, por mua mė lehtė
mė vjen qė tė agjėroj nė udhėtim sesa tė mos agjėroj e
tė mė mbetet borxh pas Ramazanit.” Muhamedi salallahu
alejhi ue selem i tha: “Cilėndo tė duash o Hamzah
(agjėrimin apo mosagjėrimin).”
Hadithi i nėntė
Enes bin Maliku, Allahu qoftė i kėnaqur me tė,
transmeton: “Ishim nė udhėtim me Muhamedin salallahu
alejhi ue selem (nė muajin e Ramazanit). Disa nga ne
agjėruan e disa jo. Ata qė nuk agjėronin nuk e shihnin
si tė gabuar veprimin e atyre qė agjėronin dhe
anasjelltas.”
Kuptimi i pėrgjithshėm i hadithit
Sahabėt, Allahu qoftė i kėnaqur me ta, udhėtonin me
Muhamedin salallahu alejhi ue selem dhe disa prej tyre
agjėronin e disa nuk agjėronin. Muhamedi salallahu
alejhi ue selem solidarizohej me veprimin e tyre, ngase
agjėrimi ėshtė si bazė, kurse ngrėnia dhe pirja gjatė
udhėtimit) konsiderohet lehtėsim.
Marrja e lehtėsimeve tė lejuara nė fe nuk kritikohet dhe
pėr kėtė sahabėt nuk e fajėsonin njėri-tjetrin pėr
agjėrim apo mosagjėrim.
Ē’mund tė pėrfitojmė nga ky hadith?
1- Lejimi i mosagjėrimit nė udhėtim.
2- Solidarizimi i Muhamedit salallahu alejhi ue selem me
sahabėt pėr agjėrimin apo mosagjėrimin e tyre gjatė
udhėtimit na jep tė kuptojmė se qė tė dyja janė tė
lejuara nė udhėtim (agjėrimi apo mosagjėrimi).