Pyetja:

A ka të drejtë që prindi ta martojë vajzën pa lejen dhe dëshirën e saj? Cilat janë argumentet e Islamit për këtë çështje?


Përgjigjja:

Falënderimet i takojnë Allahut, paqja dhe bekimet e Tij qofshin mbi të Dërguarin e Tij Muhamed, mbi familjen e tij, mbi shokët e tij dhe mbi të gjithë ata që ndjekin rrugën e tij deri në Ditën e Gjykimit.

Martesa është institucion i shenjtë në Islam, prandaj edhe e bëri lidhjen ndërmjet burrit dhe gruas lidhje fisnike, e ndërtuar në dashuri dhe pëlqim nga të dy bashkëshortët. Me këtë pëlqim, ata që të dy, deklarohen gjatë aktit të martesës, në prezencën e dëshmitarëve.
Duke u nisur nga ky fakt themi se derisa elementi kryesor në martesë është dashuria dhe pëlqimi i ndërsjellë, mes burrit dhe gruas, atëherë Islami ka ndaluar që femra të martohet, vetëm se me pëlqimin e saj. Për këtë, i Dërguari, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin mbi të, i nxiste sahabët, para se të martoheshin, që burri dhe gruaja e ardhshme të takohen dhe ta shohin njëri-tjetrin, pasi syri është zëdhënës i zemrës dhe mund të ndodhë që takimi me sy t’i afrojë zemrat dhe t’i bashkojë shpirtrat.
Muslimi shënon se Ebu Hurejra ka thënë:
"Isha te Pejgamberi, lavdërimi dhe paqja qofshin mbi të, kur erdhi një njeri dhe e lajmëroi se dëshironte të martohej me një grua prej ensarëve. Pejgamberi salallahu alejhi ue selem i tha: "A e ke parë! " Ai përgjigjet se jo, atëherë ai vazhdon dhe i thotë: "Shko ta shohësh, ngase ka diçka në sytë e ensarëve!" (Shënon Muslimi)
Mugire ibn Shube transmeton se kur e ka informuar Pejgamberin (salallahu alejhi ue selem) për fejesën e vet, ai i ka thënë:
"Shihe atë, ngase me këtë bashkimi i juaj mund të vazhdojë përjetësisht!" Kur erdhën prindërit e saj, ai ua transmetoi fjalët e Pejgainberit, mirëpo me sa duket, ata nuk shprehën gatishmëri për një gjë të tillë. Kur dëgjoi vajza nga dhoma, i tha: "Pasi Pejgamberi salallahu alejhi ue selem të urdhëroi të më shohësh, atëherë më shiko...". Pastaj Mugireja thotë: "E pashë dhe u martova me të!" (Shënon Tirmidhiut, Ahmedi, Ibn Maxhe)
Ndërsa argumentet e drejtpërdrejta të cilat aludojnë e ndalimit të detyrimit të vajzës në martesë pa pëlqimin e saj janë të shumta dhe ajo grua që martohet me detyrim i lejohet të kërkojë prishjen e asaj kurore. Më poshtë do të sjellim disa nga këto citate:
- Muhamedi, lavdërimi dhe paqja qofshin mbi të, thotë: “Nuk lejohet të martohet gruaja e ve, derisa të kërkohet leje nga ajo, ndërsa nuk lejohet të martohet vajza beqare, derisa të merret pëlqimi nga ajo.” E pyetën atë: “O i Dërguar i Allahut, si merret pëlqimi nga ajo?” Ai tha: “Pëlqimi i saj është që ajo të heshtë.” (Shënon Buhariu)
Nga ky hadith kuptojmë se prindit të vajzës nuk i lejohet assesi që ta martojë bijën pa marrë pajtimin nga ajo. Hadithi dallon gjendjen në mes femrës së ve, e cila ishte e martuar më herët dhe në mes femrës beqare. Kjo për faktin se turpi për t’u martuar tek e veja është më i vogël dhe ajo mund të flasë me prindin e saj më haptas dhe më qartë për këtë. Ndërsa vajza beqare rëndom turpërohet para prindit që t’i përgjigjet haptas se dëshiron të martohet. Prandaj Muhamedi, lavdërimi dhe paqja qofshin mbi të, thotë se heshtja e saj dhe mosreagimi me fjalë aludon për përgjigje pozitive për pëlqim.

- Në një hadith tjetër, Ibën Abbasi, Allahu qoftë i kënaqur me të, thotë se i Dërguari i Allahut salallahu alejhi ue selem ka thënë: "Gruaja e ve (ajo që ka qenë e martuar më herët) ka më tepër të drejtë mbi veten e saj sesa kujdestari (prindi). Kurse nga beqarja kërkohet leja e saj (pëlqimi për martesë) dhe heshtja e saj llogaritet pëlqim." (Shënon Muslimi, Ebu Davudi, Tirmidhiu)

- Aishja, Allahu qoftë i kënaqur me të, tregon se një vajzë vjen tek ajo dhe i ankohet se babai i saj e kishte martuar pa pëlqimin e saj. Ajo i thotë asaj që të ulet dhe të presë derisa të vijë i Dërguari, lavdërimi dhe paqja qofshin mbi të. Kur erdhi i Dërguari, i tregoi për ngjarjen dhe ai e dërgoi dikë ta thërrasë prindin e saj. Muhamedi, lavdërimi dhe paqja qofshin mbi të, i dha të drejtën vajzës të zgjedhë, ta pranojë ose të refuzoj këtë martesë. Atëherë ajo tha: “O i Dërguar i Allahut, unë po pranoj atë që e ka bërë babai im (pra po e pranoj këtë martesë), por desha që t’u mësoj femrave se si është çështja në këtë.” (Shënon Nesaiu, Darekutniu dhe të tjerët)

- Gjithashtu, Ibën Abbasi tregon: "Tek i Dërguari i Allahut erdhi një vajzë të cilën babai i saj e kishte martuar pa pëlqimin e saj. I Dërguari i Allahut ia dha të drejtën ta pranojë ose ta refuzojë atë martesë." (Hadithi është i saktë dhe e përmend Ibën Hazmi në “Muhal-la”)

Shevkani, njëri nga dijetarët e Sunetit, kur flet për këtë problematikë, pasi i sjell disa nga hadithet e lartpërmendura thotë: “Sipas këtyre haditheve, vajza e moshë rritur e cila martohet pa marrë pëlqimin e saj, kurora që është vendosur është e pavlefshme. Këtë mendim e përmban medh`hebi hanefi, Evzaiu, Theuriu dhe shumica e dijetarëve. Imam Tirmidhiu këtë mendim ia atribuon shumicës së dijetarëve (xhumhurit)." (“Nejlul Evtar”, vëll.6, f. 289.)

Sipas kësaj që e përmendëm më lartë kuptojmë se kujdestari i vajzës e ka obligim të kërkojë lejen e vajzës që të sigurohet pëlqimi i saj. Ashtu si e cekëm më lart, martesa është një institucion shoqëror i cili ndërtohet mbi dashuri, harmoni dhe përshtatje dhe që të plotësohen këto, patjetër kërkohet pëlqimi i vajzës. Allahu e di më së miri!