Poema e besimit

 
 

               

Fjala e autorit :

Dėgjues, Shikues, i Gjithėditur e Folės

I Plotfuqishėm t’i kthejė botrat, siē qe dhe Krijonjės

 

      Fjala e tij “Dėgjues, Shikues” pohon dy Cilėsi tė Allahut tė Madhėruar: Dėgjimin dhe Shikimin. Pėrsa i pėrket Dėgjimit, Allahu i Madhėruar i pėrfshin tė gjitha zėrat duke i dalluar me dije dhe saktėsi. Kjo tregon se Allahu i Madhėruar i dėgjon tė gjitha zėrat nė mėnyrė tė plotė e gjithėpėrfshirėse. Ai dėgjon lavdėrimin e mbajtėsve tė Arshit, lavdėrimin e engjėjve tė qiellit, lavdėrimin e tė gjithė njerėzve dhe xhindėve si dhe tė gjithė krijesave, pavarėsisht nga ndryshimi i zėrave, gjuhėve apo dialekteve tė tyre. I dėgjon tė gjithė nė njė ēast tė vetėm, pa iu pėrzier Atij zėri me zėrin, apo gjuha me gjuhėn tjetėr.

Dėgjimi i Tij i ka pėrfshirė tė gjitha qeniet, siē ka thėnė Aishja (Allahu qoftė i kėnaqur prej saj!): “Falenderimi i takon Allahut, i Cili pėrfshin me Dėgjimin e Tij tė gjitha qeniet. Pasha Allahun erdhi dialoguesja (Haule bint Thalebeh) tė bisedojė me Profetin (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi tė!) pėr ēėshtjen e burrit tė saj (Eus bin Samit). Pasha Zotin unė isha nė njė qoshe tė shtėpisė dhe nuk e dija se ē’po i thoshte. Atėherė Allahu i Madhėruar shpalli qė nga sipėr shtatė qiejve: “Vėrtet, Allahu i dėgjoi fjalėt e asaj, e cila bisedoi me ty lidhur me burrin e vet, qė u ankua te Allahu, prandaj Allahu e dėgjon bisedėn tuaj, Allahu ėshtė Dėgjues, Shikues (Vėshtrues).” Muxhadele 1. Transmetoi Buhariu.

      Ndėrsa, pėrsa i pėrket Shikimit, Allahu i Madhėruar pėrfshin me tė, tė gjitha gjėrat e vėzhgueshme, persona apo ngjyra qofshin ato, sado larg apo tė imėta qofshin ato. Tek Ai nuk ndikon asnjė pengesė apo perde. Ai i shikon ato nga tė gjitha anėt nė mėnyrė tė plotė e gjithėpėrfshirėse. Nė shumė raste, nė Kuran kėto dy cilėsi pėrmenden bashkė, pėr tė pohuar gjithpėrfshirjen, siē thotė Allahu i Madhėruar:

 

“Askush dhe asgjė nuk ėshtė si Ai. Ai ėshtė Dėgjuesi, Shikuesi.” Shura 11.

 

“Vėrtet, Allahu i dėgjoi fjalėt e asaj, e cila bisedoi me ty lidhur me burrin e vet, qė u ankua te Allahu, prandaj Allahu e dėgjon bisedėn tuaj, Allahu ėshtė Dėgjues, Shikues (Vėshtrues).” Muxhadele 1.

 

Gjithashtu dhe Fjala e Tij drejtuar Musait dhe Harunit:

 

“Ai (Allahu) tha: “Mos u frikėsoni se Unė jam me ju (me Ndihmėn Time), Dėgjoj dhe Shikoj.” Ta Ha 46.

 

Po ashtu edhe Fjala e Tij:

 

“Allahu ju urdhėron qė t’u jepni amanetin tė zotėve tė tyre, dhe kur tė gjykoni, tė gjykoni me drejtėsi mes njerėzve. Sa e mirė ėshtė kjo qė ju kėshillon! Allahu Dėgjon dhe Shikon ēfarė veproni.” Nisa 58.

 

Ebu Davudi transmeton nga Ebu Hurejrja se Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi tė!) e lexoi kėtė ajet dhe kur mbėrriti tek Fjala e Allahut tė Madhėruar: “Allahu Dėgjon dhe Shikon ēfarė veproni” vendosi gishtin e madh te veshi dhe gishtin tregues te syri.

Kėtė Profeti e ka bėrė pėr tė pohuar kėto dy cilėsi. Vėrtet qė Allahu i Madhėriur i ka pėrēmuar “zotat” e idhujtarėve (politeistėve) ngaqė ata as nuk dėgjojnė e as nuk shikojnė. Allahu i Madhėruar ka thėnė:

 

“A kanė ata (idhujt) kėmbė tė ecin me to, a kanė duar tė rrėmbejnė me to, a kanė sy tė shohin me to, a kanė vesh tė dėgjojnė me to?…” Araf 195.

 

Ashtu si edhe Ibrahimi (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi tė!) ka vėnė nė dukje mangėsitė e “zotave” tė idhujtarėve pėr shkak tė mosdėgjimit tė tyre. Allahu i Madhėruar thotė:

 

“Lexoju atyre ngjarjen e Ibrahimit kur i tha babit tė vet dhe popullit tė tij: “Ēfarė jeni duke adhuruar?” Ata i thanė: “Adhurojmė idhujt, vazhdimisht u jemi besnik atyre!” Ai tha: “A ju dėgjojnė ata juve kur u luteni?” ose “A ju sjellin dobi juve apo dėm?…” Shuara 69-73.

 

Allahu i shkatėrroftė gjymtuesit (muatilėt) tė cilėt i deformuan Cilėsitė e Allahut tė Madhėruar. Allahu i ka pėrēmuar idhujtarėt ngaqė idhujt e tyre nuk i zotėronin kėto cilėsi.

      Nė fjalėn e tij “i Gjithėditur” pohohet Cilėsia e Diturisė, me tė cilėn arrihen tė gjitha njohuritė ashtu siē janė, pa u ndryshuar.

Allahu i Madhėruar thotė:

 

“…Ai ėshtė i Gjithėdijshmi, i Urti.” Tahrim 2.

 

“…Mė tregoi i Gjithėdijshmi, Njohėsi i tė fshehtave.” Tahrim 3.

 

“…Ai e di ē'futet nė Tokė dhe ē'del prej saj, ē'zbret prej qiellit dhe ē'ngjitet nė tė,…” Hadid 4.

 

“Ēelėsat e fshehtėsisė janė vetėm tek Ai, atė (fshehtėsinė) nuk e di askush veē Tij. Ai e di ēka ka nė Tokė dhe nė det, Ai e di pėr ēdo gjethe qė bie dhe s’ka kokėrr nė thellėsi tė tokes, s’ka tė njomė dhe s’ka tė thatė qė nuk ėshtė nė librin e qartė.” En Am 59.

 

      Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi tė!) ka thėnė: “Ēelėsat e fshehtėsisė janė pesė dhe askush pėrveē Allahut nuk i di ata”, pastaj lexoi Fjalėn e Allahut tė Madhėruar: “Ska dyshim se vetėm Allahu e di kur do tė ndodhė kiameti, Ai e di kur e lėshon shiun, Ai e di se ē’ka nė mitra. Askush nuk e di pėrveē Tij se ēfarė do t'i ndodhė nesėr, dhe askush nuk e di, pėrveē Tij, se nė ē’vend do tė vdesė. Allahu ėshtė mė i Dijshmi, mė i Njohuri.” Llukman 34.

 

      Nė fjalėn e tij “Folės” pohohet Cilėsia e tė Folurit, pasi Allahu i Madhėruar, Flet me Fjalė reale siē tha Allahu i Madhėruar:

 

“… e Musait i Foli Allahu me Fjalė” Nisa 164.

 

“E kur Musai erdhi nė kohėn qė i caktuam, i Foli Zoti i Vet…” Araf 143.

 

      Interpretimi i muatilėve (shtrembėrueseve tė kuptimeve tė Cilėsive tė Allahut) se ajo qė i foli Musait ishte pema dhe jo Allahu i Madhėruar, ėshtė interpretim i gabuar, pasi Allahu thotė nė Kuran:

 

“Dhe kur arriti tek ai (zjarri) nga ana e djathtė e luginės sė atij vendi tė bekuar me pemė, u thirr: ‘O Musa, ska dyshim se Unė jam Allahu, Zoti i botėve.” Kasas 30.

 

Pra ėshtė e pamundur qė pema tė thotė Unė jam Allahu.

 

       Gjithashtu edhe skolastikėt (ehlul-kelam) kanė gabuar nė mendimin e tyre, se  Fjala e Zotit tė Madhėruar ėshtė e folur (fjalė) nė vetvete. Pėr kėtė ata argumentohen se nėse i pohojmė Allahut tė Madhėruar zė e kemi pėrngjasuar Atė me krijesat. Argumentimi i tyre ėshtė i pabazė, sepse pohimi i zėrit nuk pėrmban krahasim, pasi Allahut tė Madhėruar nuk i pėrngjan asgjė. Allahu i  Madhėruar ka thėnė:

 

“… Zoti i tyre i thirri: A nuk ua ndalova ju dyve atė pemė?…” Araf 22.

 

Kjo tregon se thirrja nuk realizohet, veēse me zė tė dėgjueshėm. Siē ka ardhur nė njė hadith tė nxjerrė nga imam Ahmedi dhe Taberaniu nga Abdullah ibn Enes i cili thotė: kam dėgjuar tė Dėrguarin e Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi tė!) duke thėnė: “Do t'i ringjallė Allahu njerėzit tė zhveshur dhe tė pabėrė synet dhe do t'i thėrrasė ata me zė, ku ata qė ndodhen larg do ta dėgjojnė ashtu si ata qė janė afėr: Unė jam Mbreti Unė jam Mbisunduesi. ”

Pėr tė hedhur poshtė  fjalėn e bidatēinjve mjafton poshtėrimi qė Allahu i Madhėruar i ka bėrė Beni Israilėve, kur morėn si zot atė qė as nuk fliste dhe as i drejtonte nė ndonjė rrugė, duke thėnė:

 

“Nė mungesė tė tij, (pas vajtjes nė Tur pėr tė marrė Teuratin) Populli i Musait bėri nga stolitė e veta njė trup viēi (pėr ta adhuruar atė). Ai kishte britmė (sikur pallte). A nuk e shihnin ata se ai nuk ju fliste as nuk i udhėzonte nė ndonjė rrugė tė drejtė. E morėn atė (viēin si idhull), e ishin tė padrejtė (ndaj vetes sė tyre) Araf 148.

 

      Nė fjalėn e tij: “I Plotfuqishėm t’i kthejė botrat, siē qe dhe Krijonjės” pohohet Cilėsia e Fuqisė. Allahu i Madhėruar thotė:

 

“…Allahu ėshtė i Plotfuqishėm pėr ēdo gjė.” Bekare 20.

 

Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi tė!) ka thėnė: “E di se Allahu ėshtė i Plotfuqishėm pėr ēdo gjė dhe se Allahu e ka pėrfshirė ēdo gjė me Diturinė e Tij.”

Transmeton Ibn Sunnij siē ka ardhur nė librin e lutjeve.

 

Nė kėtė hadith ka kundėrpėrgjigje pėr mohuesit e ringjalljes. Allahu i Madhėruar thotė: "Ashtu siē e filluam krijimin e parė, ashtu do ta rikthejmė atė." Pėr kėtė ēėshtje do tė  flasim mė vonė.

 



Pėrgatitėn: Poema nga Taha Shejbani    Komenti nga Husein es Serraxh     Pėrkthimi nga Naim Karaj     Redaktimi, korrektimi dhe pėrshtatja e poemės nga Erion Sula dhe Agim Muēani     Radhitja nė kompjuter nga Shkėlzen Budani     Recensuar nga Dr. Abdulaziz Muhamed al Abdulatif dhe Ekrem Avdiu     Botimi i parė: janar, 2005    Botimi i dytė: tetor, 2005    Publikimi i parė elektronik nga www.klubikulturor.com     Copyright: Autori